Startpagina > Wandelen > La Grande Traversée de la Forêt du Pays de Chimay
> De expresbus van Nismes naar Namen dropt me in het centrum van Philippeville. De bedoeling is om na 25 km wandelen weer in de Viroinvallei terecht te komen, maar dan in Olloy-sur-Viroin. Het is zaterdag, marktdag in Philippeville, terwijl ik op een zonnig terras wat opwarm bij een koffie, kijk ik hoe de marktkramers op de Place d'Armes hun stellages opbouwen voor de aankomende markt. Philippeville is een raar stadje, met zijn marktplein dat nogal kil aanvoelt door de vele grijze bouwsteen. Vanuit dit plein waaieren de straten in de vorm van een spinnenweb uit.
> We volgen het graspad langere tijd en kruisen ondermeer een niet al te proper beekje. Vederop raken we even aan een vrij recente buitenwijk van Philippeville. Bij de eerste huizen kiezen we resoluut voor een zuidelijke koers, we gaan er links een steenslagweg op. Die voert ons over een groene vallei naar Samart.
> Het paadje draait links en we komen op een parking. Rechts daar, we wandelen nu een tijdje langs de Viroin (picknickzone langs het water, populair op een mooie zomerse dag) en wat verder links ligt het startpunt voor wie eventueel naar de burchtruïne wil klimmen over een stevig stijgend pad over vrij spectaculaire rotsen. Verderop draaien we weg van de Viroin om langs een Croix d'Occis te passeren, het Croix Sauvage. Het is opgericht ter herdenking van Jacques Sauvage, die in de nabijgelegen steengroeve verongelukte op 27 februari 1862.
> Rechtdoor en wat verder een paadje rechts. We gaan geleidelijk dalen en bijna beneden gaan we links om kort daarna een betonweg te vervoegen in een haarspeldbocht. We dalen verder en lopen even later parallel met de verkeersweg door de Viroinvallei. Dan rechts (voorzichtig!) oversteken, de oude brug van de Viroin over en zo het centrum van Olloy-sur-Viroin binnen (2 cafés, slager, bakker, superette, drankautomaat, bushaltes) tot bij de kruising van GR 12 en GR 125.
> Voilà, dit gedeelte van de Grande Traversée zit er ook op. Boven Olloy ligt camping Try des Baudets. Even de batterijen opladen voor het laatste deel van de Grande Traversée de la Forêt de Chimay: van Sivry-Rance naar Chimay.
> Op pad dan, niet met de zware rugzak ditmaal maar met een dagrugzak en met uitzicht vanavond op een nachtje camping te Olloy-sur-Viroin, ter afwisseling van de bivakzones. Het wordt een prachtige, zonnige dag vandaag. La Grande Traversée de la Forêt du Pays de Chimay zal de hele dag in het spoor lopen van GR 12 (Amsterdam - Parijs). We verlaten de markt van Philippeville over de Rue de la Reine, waar zich een lange rij bushaltes bevindt. Steeds rechtdoor, langs een paar scholen en op een meerstratenkruispunt nemen we ter hoogte van een voetbalveld rechts een graspad.
> We draaien voor de kasteelhoeve scherp links weg over een asfaltweg waarvan het wegdek al snel overgaat in steenslag. Langs het Bois de Corroy met aan onze rechterzijde verre uitzichten over valleien en beboste heuvels. Voorbij het bos komen we op een T-kruising met een andere steenslagweg, duidelijk zeer oude verbindingswegen hier. Rechts en verderop lopen we over asfalt rechtdoor naar een laag punt bij een verkeersweg. Rechts hier en op het kruispunt houden we links aan, waarbij we de Ruisseau de Gerinaux oversteken, toevoerbeek van de Hermeton. We klimmen nu naar Sautour. Een eind hogerop gaan we rechts.
Sautour
> Sautour staat niet op de lijst van Mooiste Waalse Dorpen maar heeft wel een merkwaardige geschiedenis. Sommige historici durven zelfs beweren dat Sautour van de 12de tot de 16de eeuw de belangrijkste versterking was in het gebied tussen Maas en Samber. Dat was dan tot achtereenvolgens de versterkte stadjes van Mariembourg en Philippeville werden gebouwd.
> In Vieux-Sautour is mogelijk de oudste woonkern gelegen. Dat deel ligt in de vallei van de Hermeton en bestaat ondermeer uit een oude kerkruïne en een kasteelhoeve die mogelijk werd gebouwd over de resten van een galloromeinse villa. Door dat deel wandelen we niet.
> Op een heuvel, die tot 80 meter hoog is, werd in de 12de eeuw een versterkte vesting gebouwd die er met zijn zestien torens eerder moet hebben uitgezien als een citadel. Sautour wordt daarmee een belangrijke voorpost ter bescherming van het prinsbisdom Luik. Daarvan zien we behalve een toegangspoort (oude sluippoort?) nog wat sterk vervallen ruïnes onderweg door het dorp. Dat er niet veel meer is van overgebleven kan worden verklaard doordat het versterkte Sautour zijn militaire functie in de 17de eeuw helemaal verloor en dat omwonenden aktief werden aangemoedigd huizen te bouwen binnen de oude muren van de vesting. Voor die huizen gebruiken ze vooral gerecupereerde stenen van de ruïnes.
> Door een welvarende economie begint Sautour in de loop van de 19de eeuw uit zijn voegen te groeien. Er ontwikkelt zich een nieuwe woonkern buiten de oude vestingmuren, aan de voet van de heuvel. Die wijk staat nu bekend als 'Faubourg'.
> Langs de overgroeide kasteelruïne van Sautour. De link van het hoge naar het lage deel van Sautour loopt via een stenen poort, Porte du Midi of in de volksmond 'Porte Romaine', hoewel het niks met Romeinen te maken heeft. Over het verharde paadje dalen we snel naar de wijk 'Faubourg'. Ook hier nog enkele typische dorpshuizen in traditionele bouwsteen. Over asfalt dalen we verder naar de vallei van de jonge Hermeton. Rechts ligt een picknickzone wat verstopt in een bosje van hoge elzen. De Hermeton over en zo zitten de eerste 5 kilometers van de tocht naar de Viroinvallei er alweer op.
> De Grande Traversée draait in het centrum (rustbank) echter scherp links en loopt dan over een grassig paadje stijgend onderlangs de kerk van het dorpje. Eigenlijk is er een beter alternatief door via de kerk naar het oude kerkhofje te wandelen en daar het bospad door het natuurgebied af te wandelen (Réserve du Bois Cumont). Dat natuurgebied van kalkgrasland, bos en struweel wordt ook bezocht door naturalisten maar mijn eigen speurtocht leverde niet veel verrassends op. Wel een vogelnestje gezien (orchideeënsoort), een ree op het pad en nog wat kalkflora.
> We zetten koers naar Roly over een steenslagweg, eens in bos volgt een passage die gewoonlijk behoorlijk modderig is. Het is hier nogal venig. Vederop botsen we aan de bosrand weer op asfalt, links op dat punt. Helaas zullen we deze asfaltweg over bijna 3 km volgen. Voorbij een eerste boerderij draaien we rechts mee, de asfaltweg loopt wat door bos, daalt dan naar een beekvallei en daarna is het geleidelijk stijgen, waarbij we rechts aanhouden om wat later Roly binnen te lopen.
> Café 'Le Vieux Roly' is over te laten en heropent misschien wel nooit meer. Wat verder maar eigenlijk niet langs de La Grande Traversée, ligt de indrukwekkende kasteelhoeve van Roly, inclusief donjon en kapel. De geschiedenis van dit historische geheel gaat terug tot minstens 13de eeuw. Vandaag is het domein privé-eigendom van de familie Leone.
> De Grande Randonnée loopt wat lager en volgt een verhard wegje dat tussen bosrand en akkers loopt en langs nog enkele huizen. We lopen op den duur vrij vlak door open veld in de richting van een volgende bos. Daar trekken we door op een aangenaam bospad. Terug in meer open landschap krijgen we een zicht over het dorpje Villers-en-Fagne in de verte. Op het einde van een grote hoogstamboomgaard nemen we het asfaltwegje naar rechts, voorbij enkele huizen.
> De gebouwen waar nu een bed & breakfast is gelegen (Jardin d'Abondance) zijn eigenlijk oude mijngebouwen, die tot 1930 dienden voor pyriet- en loodwinning. De oudste delen zijn meer dan 200 jaar oud. In de jaren '80 van vorige eeuw was er nog een chocolaterie gevestigd. De asfaltweg verandert in steenslagweg en we lopen langs een landgoed met een piekfijn onderhouden tuindomein. Zacht dalen tot in een beekvallei waar we weer door bos wandelen.
> Verrassing ter hoogte van bijna het laagste punt in de Fond d'Ingremée: er groeit hier volop knikkend nagelkruid in de berm, dit is slechts de vierde plaats in België waar ik dit mooie plantje ontdek. Boeiend in deze brede, venige berm zijn ook de vlinders bij mooi weer. Zo zie ik verschillende soorten parelmoervlinders. Plotse confrontatie ook met een ree kortbij, ik weet niet wie het meest verschoot.
> We volgen de steenslagweg nog een tijdje en botsen uiteindelijk op een asfaltweg. Links, over deze nogal eentonige en kaarsrechte weg zowat anderhalve kilometer wandelen, tot aan de rand van Fagnolle. Alweer een dorp dat op de lijst staat van Mooiste Waalse dorpen.
> Nog wat verder dalen naar Dourbes. We kruisen de verkeersweg Nismes - Matagne en gaan daar links-rechts de Rue de Fagnolle in, verder dalend tot bij de kerk van Dourbes. Achter de kerk begint een aangenaam wandelpaadje.
> We hebben onderweg een mooi zicht over de hooggelegen en met de rotsen vergroeide burchtruïne van Haute-Roche. Ze torent 50 meter boven de Viroinvallei uit en net zoals de burcht van Fagnolle, waar we eerder langs kwamen, werd ze verwoest rond 1555, tijdens de oorlog tussen de Fransen en de Habsburgse Nederlanden. Er is hier ook een natuurreservaat.
> De Grande Traversée de la Forêt du Pays de Chimay loopt niet links rechtstreeks Fagnolle in maar neemt rechtdoor een kort stijgend doorsteekpaadje dat in een bocht van de Rue de Calvaire arriveert. We volgen die straat in stijgende richting en komen zo op een splitsing bij een lavoir (oude wasplaats). Ik tap er wat extra drinkwater.
> Het hele dorp geurt naar verse asfalt, zowat alle straten zijn er net voorzien van een nieuwe asfaltlaag. In het dorpje is een gemeenschapscafé maar het is enkel open tijdens het weekend als er wat gebeurt in het dorpscentrum, zoals een kaatsmatch. We zakken niet af naar de kerk maar gaan rechtsvoor stijgen naar een volgende splitsing. We houden nogmaals rechts aan bij splitsingen om dan links te vervolgen. Let hier goed op de GR-tekens. Over een steenslagweg vervolgen we stijgend door bos boven Fagnolle, dat wat op een flank is gelegen.
> Aan de bosrand houden we rechts aan (links heb je iets verder een rustbank). De waterdampkolommen in de verte zijn afkomstig van de kerncentrale van Chooz (Frankrijk). 50 meter verder nemen we een wegje rechts. Het is verderop helemaal geasfalteerd. Jammer dat we zo helemaal tot in Dourbes over asfalt moeten wandelen: onnodig die verharding want er is amper verkeer. Een landbouwer heeft het zo ver gekregen om de weg hier te verharden lezen we in een oude topogids van GR 12. We dalen dan een hele tijd richting Dourbes, aanvankelijk door bos en langs een kleine ravijn en wandelen nog verder langs 'een bijhuis' van het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI).
Onderweg van Philippeville naar Samart
Knikkend nagelkruid
Roly
Bosparelmoervlinder
Fagnolle, burchtruïne
Sautour, 'Porte Romaine'
Philippeville, halle
Dourbes, Roche-Haute
Olloy-sur-Viroin
Dourbes
Geofysisch centrum Dourbes
Veldweg tussen Roly en Fagnolle
Roly, voormalige kasteelhoeve
Gele morgenster
Fagnolle
Samart, kerk en kasteelhoeve (oude postkaart)
Oude steenweg tussen Samart en Sautour
Dit deel van La Grande Traversée de la Forêt du Pays de Chimay volgt eigenlijk het GR-pad 12 tussen Philippeville en de Viroinvallei. Vertrekken doen we vanuit het (ex-) militaire stadje Phillippeville. Via enkele pittoreske dorpen, zoals Samart, Sautour en Roly wandelen we weer naar laaggelegen bossen rond de kalkgordel van de Calestienne en de Fagne. Het dorpje Fagnolle is een van de mooiste van Wallonië. Bij de romantische ruïne van kasteel Haute-Roche bij Dourbes, zijn we weer in de vallei van de Viroin beland. Via een oude brug maken we weer de verbinding met Olloy-sur-Viroin.
> Er is bevoorradingsmogelijkheid op het startpunt Philippeville. Rond de Place d'Armes vind je behalve cafés misschien niet veel winkels. De meeste liggen immers in de Rue de France, die van de Place d'Armes aftakt. Rond diezelfde Place d'Armes is ook een toeristische dienst gelegen. Onderweg naar Olloy heb je geen winkels, ook geen cafés in Samart, Sautour, Roly of Dourbes. In Fagnolle is aan het dorpsplein een café onregelmatig open tijdens het weekend. Te Olloy-sur-Viroin zijn er twee cafés, een frituur, bakker, slager en superette Chez Nancy.
> Er zijn geen bivakplaatsen langs het traject. Neem te Olloy de bus naar Nismes voor bivakplaats La Roche Trouée. Je kan naar Nismes ook te voet verder wandelen over La Grande Traversée maar dan moet je bovenop de dagafstand nog 8 km bijtellen. Te Olloy-sur-Viroin is ook een camping met ruimte voor trekkers: camping Try des Baudets ligt op korte wandelafstand boven Olloy, wegwijzers in het centrum van Olloy.
> Philippeville is met Nismes vlot verbonden door de expresbus naar Namen. Deze rijdt via Couvin. Vanuit Nismes heb je bussen naar Olloy-sur-Viroin.
KMI Geofysisch centrum Dourbes
> In dit wetenschappelijk onderzoekscentrum, dat afhangt van het KMI, worden kosmische straling, de structuur van de ionosfeer, aardmagnetische velden en gerelateerde fenomenen bestudeerd. Dit instituut kwam er in 1956 op initiatief en onder leiding van professor Edmond Lahaye, toenmalig directeur van het KMI. Waarom men het hier zo ver van Brussel ging zoeken heeft te maken met de afwezigheid van electrische en magnetische storingen in de buurt. Er werken een dertigtal personen. De onderzoekers worden soms ingeschakeld voor de meest verrassende toepassingen, bvb voor archeomagnetische datering, waarbij via storingen in magnetische velden aan tijdsbepaling kan worden gedaan van opgegraven materialen.
Samart
> Samart wordt gedomineerd door een indrukwekkende kasteelhoeve met enorme schuur. De hoeve ontwikkelde in de 16de eeuw uit een middeleeuwse versterking. De daaropvolgende eeuwen werd de hoeve nog verschillende malen verbouwd of aangepast tot wat je nu ziet. Merkwaardig is ook dat de kasteelhoeve eeuwenlang een enclave vormde van het prinsbisdom Luik, terwijl het omliggende gebied Naams was. De kasteelboerderij is vandaag eigendom van de Vlaming Willy Gevaert. De dorpsnaam is een samentrekking van Saint-Médard (de patroonheilige).
Philippeville
> Dit stadje heeft een wat atypische historische geschiedenis, die begint bij een ander stadje, Mariembourg. Om de grens beter te beschermen tegen de Franse invallen liet Maria van Hongarije rond 1542 een nieuwe versterkte stad bouwen die haar naam droeg: Mariembourg. Amper een goeie 10 jaren later werd Mariembourg echter al ingenomen door de Fransen. Karel V was dus genoodzaakt om defensief achteruit te schuiven en een nieuwe versterking te bouwen. Dat werd Philippeville, genoemd naar zijn zoon en opvolger, die de geschiedenis zou ingaan als Filips II.
> Typisch aan zowel Mariembourg als Philippeville is dat het stratenpatoon geometrisch is opgebouwd als een web, de meeste straten monden uit op een centraal plein. Oorspronkelijk waren de stadjes omwald maar zoals dat in zoveel Belgische steden gebeurde, werden de middeleeuwse omwallingen in de loop van de 19de eeuw afgebroken. Merkwaardig is ook dat onder Philippeville een gangenstelsel werd ontwikkeld van maar liefst 10 kilometer, dat uitwaaierde tot buiten de stad. Een klein deel daarvan is bewaard gebleven en te bezoeken.
Fagnolle
> Na Lompret, Vierves-sur-Viroin en Soulme komen we hier over La Grande Traversée opnieuw door een dorpje dat op de officiële lijst van Mooiste Waalse dorpen staat ingeschreven. Fagnolle ligt tegen de zuidelijke flank van een langgerekte kalkheuvel (of een 'tienne') en kijkt uit over een natte vallei van de Naamse venen, waardoor de beek Ruisseau des Grand Viviers loopt. Talrijk zijn de huizen en andere constructies in lokale kalksteen. Fagnolle heeft dus karakter, dat vind je ook terug in de gerestaureerde wasplaats, het baljuwhuis en het kerkgebouw. Tot voor enkele jaren zag je hier nog dampende mesthopen op de usoirs voor de huizen. Vooral in de 18de en 19de eeuw was Fagnolle een echt boerendorpje.
> Sinds enkele jaren investeert de Belgische overheid ook in het commercialiseren van toepassingen, gebaseerd op die sterke wetenschappelijke kennis te Dourbes. Het project kreeg de naam Magnetic Valley. Het leverde vooralsnog amper spin-off projecten op. Nog recenter wil de overheid projecten opstarten in het kader van wetenschapsvulgarisatie, lees: het onderzoekscentrum openstellen voor een geïnteresseerd publiek van zowel kinderen als volwassenen.
> Zoals veel oude dorpen had ook Fagnolle zijn burcht. Ze onderging hetzelfde lot dan veel andere middeleeuwse burchten in de 16de eeuw: verwoesting door de Franse koninklijke legers tijdens hun barbaarse veroveringstochten. De lokale bevolking recupereerde later de stenen van de vervallen waterburcht voor eigen woningen. Opvallend is dat de burcht van Fagnolle niet boven het dorp troont maar lager dan het dorp is gelegen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

La Grande Traversée (178 km)