> Start van de lange afstandswandeling Hoge Kempen aan de toegangspoort Mechelse Heide. Zo vroeg op de dag is camping Salamander, naast de ingangspoort gelegen, nog in rust gehuld. Met de inrichting van het NP vormt de toegangspoort langs camping en zaal Salamander de enige met faciliteiten uitgeruste toegang tot de Mechelse Heide. Herinrichting van deze plaats kostte 400.000 €. De toegangspoort
Startpagina > Wandelen > L A W Hoge Kempen







Mechelse Heide.
> Sinds 1967 is de Mechelse Heide een natuurreservaat. Het gebied is eigendom van de gemeente Maasmechelen en is zowat 700 hectaren groot. Het wordt beheerd door het Agentschap voor Natuur en Bos, in samenwerking met het RLKM. Het gebied vormt de kern van het Nationaal Park. Een autoweg (met parkings) die dwars door de Mechelse Heide liep en bovendien
nog een sluipweg was vanuit Zutendaal, werd rond 2000 afgesloten voor gemotoriseerd verkeer. Het behoud van zo'n uniek heidelandschap is enkel mogelijk door menselijk tussenkomst. Heide is een typische pionierplant die goed gedijt op open voedselarme grond. Heidegebieden ontstonden vaak op onvruchtbare gronden die overgelaten werden aan loslopend graasvee. Huidig onderhoud van heide bestaat vooral uit maaien, kappen van opschietende bomen en plaggen (= verwijderen van bovenste grondlaag waardoor de struikheide kan worden verjongd). De Mechelse Heide wordt overheerst door struikheide, iets zeldzamer maar toch ook gemakkelijk te zien is dopheide. Heidegebied trekt ook een gevarieerd faunaleven aan, waaronder enkel typische soorten zoals de Heivlinder.
> Over een plankenpaadje langs de Kikbeek om dan naar de weg Opgrimbie-Zutendaal te lopen. Voor een koffie of een ander drankje kan je – voor je de weg bereikt – het fietspad naar links nemen, langs een voetbalveld om na 400 meter café Pelikaan te bereiken. Café en kleine snacks. Na een paar koffies weer terug naar de LAW. Pad steekt de weg Opgrimbie – Zutendaal over om langere tijd rechtdoor een veldweg te volgen die tussen bos en veld loopt. Rechts in de bossen op de steilrand zie je in de verte een gebouw, het is de voormalige koninklijke villa Fridhem. Het pad duikt na een flauwe bocht langs de veldrand het bos in. Een mogelijk erg modderig pad. Enkel zigzags en het gaat plots wat stijgen om dan langs de afrastering van het koninklijk domein te lopen (afrastering aan de rechterkant).
gebruikt voor de meest uiteenlopende toepassingen, van porselein over bouwmaterialen tot bindmiddel voor talloze chemische produkten. Ook voor de vervaardiging van allerlei glassoorten is dit zand uiterst geschikt. Na het uitdoven van de concessie zal dit gebied zonder twijfel een mooie toevoeging bij het Nationaal Park vormen. Samenwerking tussen Sibelco en de parkoverheid lijkt niet slecht te lopen. Tijdens het weekend, als er niet ontgonnen wordt is het mogelijk om als recreant van extra paden gebruik te maken nabij de groeve. Biezonder is ook dat er niet wordt gewacht om uitgeputte delen van de groeve al in te richten als natuurgebied nog voor de concessie uitdooft. Op de hellingen tussen het wandelpad waarover de LAW loopt en de vijvers een stuk lager werd al aan aktief natuurbeheer gedaan. Zo werd er struikheide aangeplant en werden er een pak jonge vliegdennen gekapt die anders in geen tijd de helling zouden verstikken voor de ontwikkeling van lagere en trager groeiende plantensoorten.
> Einde even stijgen op een wal, het Nationaal Park uit en samen met GR 561 links over een keienpad, tussen de parkrand en een aantal moerassige vijvers met riet. Hou de padbewegwijzering nauwlettend in het oog want de route volgt enkele snelle richtingveranderingen.
> Ook het GR-pad 561 loopt hier, maar voorbij het hoogste punt verlaten we dat pad al, de tekens van de lange afstandswandeling Hoge Kempen gaan rechts over een pad dat de zuidelijke rand van de zandgroeve en de vijvers een hele tijd volgt.
Zandgroeve SIBELCO
>
De exploitatie van de zandgroeve gebeurt door SCR-Sibelco, één van de oudste bedrijven van Vlaanderen. In de 19de eeuw begon deze onderneming met het opdelven van kwartszand in de omgeving van Mol. 140 jaar later is het bedrijf een multinational met hoofdzetel in Dessel en delven ze nog steeds fijn kwartszand op, ondermeer hier in de Mechelse Heide. Het Maasmechelse witzand dat hier wordt opgedolven is van zeer zuivere kwaliteit en wordt
Ecoduct Kikbeek
>
'Ontsnippering' was het toverwoord toen de plannen voor een Nationaal Park werden ontvouwd. Verbinding van de verschillende natuurgebieden dus. Belangrijkste hindernis is de snelweg E314. De oplossing om het migratiegebied van dieren te vergroten was de bouw van een ecoduct dat het natuurgebied van Kikbeek verbindt met de Mechelse Heide. Door middel van 2 kokers wordt het wegverkeer nu over versmalde rijstroken onder een brede grondlaag geleid. De bouw van het ecoduct vond plaats van juni 2004 tot maart 2006. Prijskaartje: Ongeveer 4,6 miljoen €, niet volledig betaald uit het Ministerieel budget voor mobiliteit, maar ook 50 % door Leefmilieu. Dit is niet het eerste ecoduct in Vlaanderen, in 2005 opende al een ecoduct over de N25 in het Meerdaalwoud (Bierbeek). Het ecoduct is niet ontoegankelijk voor wandelaars of andere recreanten, maar het wordt zeker niet gepromoot. De migratiemogelijkheid voor dieren is de primaire functie. Onderzoek van het gebruik van het ecoduct tonen dat dit een succesvol project is. Via nachtcamera's en sporenonderzoek weet men dan niet enkel insectensoorten de overbrugging gebruiken maar kikkers en salamanders en groter wild: Hazen, marterachtigen (oa hermelijn en bunzing), vossen, reeën en zelfs groepen everzwijnen. Afrastering naast
de autosnelweg moet voorkomen dat dieren verongelukken door autoverkeer. Er zijn verder ook een aantal minder opvallende constructies die de bos- en heidegebieden verbinden, zoals ondergrondse doorgangen, met name voor marterachtigen en dassen. Enkele bruggen van afgesloten wegen zijn ook hervormd tot ecopassages, eigenlijk niet zuiver ecoducten. Tijdens de volgende etappe zullen we over zo'n brug lopen, het ecoveloduct van Wiemesmeer.
Natuurgebied Kikbeek
>
Hier werd meer dan 30 jaar fijn witzand gewonnen. Sinds 2001 krijgt natuur hier weer alle kansen. De LAW raakt enkel de rand van het gebied. De helling van de groeveputten werden nadien aangepast om een maximale diversiteit aan flora en fauna tot ontwikkeling te brengen. Pionierplanten hebben de groeve ondertussen al snel overgenomen: Verschillende heidesoorten, berk, veengrassen enz... Fjordenpaden zorgen voor beperkte begrazing.
Koninklijk domein Fridhem
>
Villa Fridhem was privé-bezit van koning Boudewijn. Tesamen met Fabiola verbleef hij hier vaak in het weekend, het was hun favoriete buitenverblijf. Inspiratie voor de naam van de villa vond Boudewijn in die van het Zweedse zomerpaleis van zijn grootouders. Na de dood van Boudewijn in 1993 kwam Fabiola hier nog zelden. In zijn testament had Boudewijn laten noteren dat hij een deel van het omliggende domein schonk aan de slotzusters van de orde van Bethlehem en Maria-ten-Hemel-Opgenomen. Die orde zocht voor haar zusters al een tijd naar een rustig gelegen
stuk grond in Limburg. Ondanks het feit dat de kloostergrond in een zone ligt die staat ingetekend als natuurgebied, werd een bouwvergunning afgeleverd. Buurtbewoners en natuurverenigingen vochten eind jaren '90 de bouwvergunning juridisch aan. De media hadden een vette kluif aan de heisa die daarop ontstond als gevolg van het juridisch getouwtrek van intrekken en weer afleveren van een bouwvergunning. Het klooster met zijn cellen is er uiteindelijk toch gekomen maar nog steeds is er geen definitieve uitspraak ten gronde. De kloostercellen liggen midden in het Nationaal Park, in vogelvlucht op 1 km achter de villa. Hoewel het bestuur van het Nationaal Park aktief pleit voor de verwijdering van zonevreemde elementen in het natuurgebied lijkt men in dit geval wat vanaf de zijlijn toe te kijken.
Natuurreservaat Ziepbeek
>
Tesamen met de Mechelse Heide is dit het het meest waardevolle stukje natuurgebied van het Nationaal Park. Terwijl op de Mechelse Heide vooral vegetatie groeit die een droge bodem is genegen (met name struikheide), is dit gebied veel vochtiger (meer dopheide hier). De waterrijkdom van dit gebied is vooral afkomstig van kwelwater, water dat spontaan opborrelt uit de bodem nadat het hogerop als neerslag neerkwam op het plateau. Poelen, plassen en vochtige wastine vormen de hoofdmoot van deze 161 hectaren grote brok stille natuur ten westen van Opgrimbie en Rekem. Dit wild gebied vertoont op het eerste zicht eerder wat gelijkenissen met de vegetatie op de Hoge Venen.
Gagel
>
Dit is een struikplant die hier van nature voorkomt bij ons in een habitat van nogal zure, natte grond. Eeuwenlang al worden delen van de plant gebruikt voor medicinale toepassingen en voor allerlei bereidingen. Hoewel de dikke bladeren eerder aan een zuiderse plant doen denken komt hij enkel voor in een vochtig noordelijk klimaat. De katjes kunnen het éne jaar vrouwelijk en het andere jaar mannelijk zijn. Toepassingen: De gele bloemknoppen voor verfkleuring, medicinaal gebruik om kiespijn te bestrijden, de bladeren als vervanger van hop in bier. In opdracht van Natuurpunt wordt 'gageleer' gebrouwen te Lochristi, bier met het gagelaroma. Het wordt beperkt verkocht in een aantal bezoekerscentra van Natuurpunt.
> Terwijl de Mechelse Heide volop bloeit in augustus is het beste wandelmoment in de vallei van de Ziepbeek de maand juli. Dopheide staat hier dan volop in bloei. Dopheide groeit in een veel natter milieu dan het minder veeleisende struikheide. In deze vochtige omgeving bloeien echter ook nog enkele plantensoorten die zeldzaam zijn in Vlaanderen, zoals het mooie geelbloemende beenbreek (bloeit in juli) en de klokjesgentiaan.
> De groei van die klokjesgentianen biedt ook een habitat voor een biezondere vlinder: Het gentiaanblauwtje. Het levensproces van deze vlinder is zeer delicaat en apart: De volwassen vlinder zet zijn eitjes af op de bloem van de klokjesgentiaan. Aanvankelijk leven de jonge rupsen van de bloemknoppen maar dan moeten ze het geluk hebben om te worden versleept naar
een nest van mieren. Die zijn immers verzot op de zoete stof die de rups afscheidt. Geven en nemen: In het mierennest eet de rups miereneieren vooraleer ze verpopt. De fase van pop naar vlinder is een kritiek moment: Als vlinder is het gentiaanblauwtje niet langer een vriend voor de mierengemeenschap maar een uit te schakelen indringer. De vlinder moet dus zo snel mogelijk uit het nest geraken. Lukt dit dan kan weer een nieuwe generatie geboren worden... Geen wonder dat het gentiaanblauwtje zeldzaam is omwille van zijn delicaat ontwikkelingsproces dat afhankelijk is van de al even zeldzame klokjesgentiaan en van bepaalde mierensoorten.
> De vallei van de Ziepbeek is in Vlaanderen ook de belangrijkste broedplaats in Vlaanderen voor de nachtzwaluw. Deze vrij grote vogelsoort heeft - behalve zijn spitse vleugels – eigenlijk weinig gemeen met andere zwaluwsoorten. Hij jaagt vooral 's nacht op insekten en rust vaak op de grond. Daar legt de vogel ook zijn eieren. De nachtzwaluw heeft dan ook een pluimenpak in schutkleur om niet op te vallen. Sinds 1970 is de vallei van de Ziepbeek erkend als natuurreservaat.
> Verderop passeer je rechts een pad dat enkel tijdens het weekend opengesteld is, als er geen bedrijvigheid is in de groeve. Hier op de steilrand zijn er stroken met stevig wat keien in, af en toe loopt je langs een grotere zwerfsteen. Het pad gaat dalen, loopt over een breed pad langs bos van een erg gevarieerde samenstelling en draait links. Je loopt dan wat door gemengd bos van grove den en eik om na een open plek rechts een fietspad te nemen over zowat 500 meter. Daarna links zigzag door een bos om over een breed pad dan naar de brug over de snelweg E314 te wandelen. Onder de snelweg dadelijk rechts tussen de snelweg en camping Kikmolen. Op enkele honderden meters (maar niet op de LAW) ligt het ecoduct Kikbeek.
> Bij de eerste venige plassen ontdekte ik gagel. Ik had al wel van de plant gehoord. Even testen door enkele blaadje te wrijven tussen de vingers, jawel gagel, een heerlijk aroma komt uit de bladeren vrij.
> Het langeafstandspad Hoge Kempen voert je langs prettige bospaden naar het Pietersheimbos. Er zit stevig wat meer reliëf in dit erg keiig bos. Over een kleine 2 kilometer is het wat dalen en stijgen met snelle padwissels, tot je op een vlakker bospad komt dat langs een verzorgingstehuis loopt. Even daarna de vrij drukke N77 over die hier de rand van het Nationale Park volgt. De lange afstandswandeling blijft bijna 2 km van de toegangspoort Pietersheim, waar zich ondermeer een kasteelruïne en een kinderboerderij bevindt. De volgende 30 km lopen BUITEN het NP.
> Na de oversteek van de N77 volgen weer zigzags, waarbij je over enkele zeer natte stroken, loopt, een pad langs de meest natte stukken is makkelijk te vinden. Een mooie heksenboleet onderweg. Een eind verderop kom je in het natuurgebied Hoefaert, beheerd door vzw Orchis. We wandelen hier tijdelijk op het grondgebied van Munsterbilzen. De kapel die er zou moeten staan even later lijkt helemaal verdwenen. Het pad loopt daar rechts door de lange lindendreef die wellicht ooit bij de kapel hoorde.
> Wat verder splitst GR 5 tijdelijk af van het HK-pad. Terwijl de GR een ommetje maakt langs de hoeve Kriekaart gaat het HK-pad rechts om 15 minuten later een ingesneden beekvallei te bereiken. Kort daarna scherp links bij een bank. Je loopt langs een natuurgebied waar stevige Schotse Hooglanders voor het beheer van de natuur zorgen. De beesten moeten wel flink worden bijgevoederd heb ik de indruk. Kort daarna nogmaals scherp links over een breed pad dat langs enkele gemaaide weiden loopt. Hier zag ik een plantje dat ik niet kende, blijkt rechte ganzerik te zijn. En een onbekend vlindertje, prachtig dieporanje gekleurd op de binnenvleugels. Spijtig dat ik hem niet heb kunnen fotograferen.
> Voor liefhebbers van grassen en mossen is dit natuurreservaat ook zeker een paradijs. Als je het halfopen moerasgebied verlaat voor bos kom je langs een bank waar ook de Zijpbeek langs vloeit. Kort daarna rechts. Langs begroeiing met Amerikaanse eik bereik je een asfaltweg. Even oversteken om het parallelle fietspad te volgen om na 300 meter weer rechts het bos in te duiken. Een bank voorbij. Een stukje door een mooie beukendreef.
> Op de vele berkenbomen in het bos links groeien nogal wat berkenzwammen, naast allerlei andere paddenstoelen. Als het bos wat opent kom je in een moerassig gebied terecht, het natuurreservaat Ziepbeek.
> Na 300 meter al dadelijk rechts de steilrand op, klimmen naar een uitzichtpunt over de Mechelse Heide en over schier onmetelijke bossen. Dit stukje van de LAW is een klassieker, bovenaan heb je een schitterend zicht over de in augustus paars gekleurde zee van heidestruiken. We zijn hier al meteen op het hoogste punt van de Hoge Kempen: 104 meter boven de zeespiegel. Boven de uitgestrekte bossen in de verte pieken de toppen van oude mijnterrils en van een 'mijnkathedraal', een kerk gebouwd voor de mijnwerkers in de cité.
tot het Nationaal Park was hier trouwens nog niet volledig af. Heeft te maken met de doorgang voor camions tot de zandgroeve hier. Niet meteen een eerste positieve indruk van een Nationaal Park, die aan en af rijdende camions maar de graafactiviteiten hier volgen blijkbaar een in tijd uitdovend scenario.
de wijk Broek, waar je met een paar zigzags alweer door bent. Uit de bossen rechts piept de uitzichttoren die ook de toegangspoort Lieteberg markeert. Hier hou ik het voor bekeken voor vandaag.
> Het pad kruist de Bezoensbeek, komt op een rustig asfaltje (naar links) om bij een picknickbank dan over een graspad wat te stijgen en bij meer asfalt rechts te lopen. De lange afstandswandeling Hoge Kempen loopt nu door
> Info over de nabijgelegen toegangspoort Lieteberg op de volgende pagina.
Wilde gagel
Ingesneden paadje
nabij Platte Lindenberg
Eén van de weinige asfaltpaden
in de omgeving van As
Natuurgebied Ziepbeek
Berkenzwam, door de bast van een dode berkenstam gebroken
Natte paden in de buurt van het koninklijk domein
Passage door open veld
Door het natuurgebied rond de bron
van de Kikbeek
Brongebied Kikbeek, oude waterplassen van een zandgroeve
Heksenboter,
een slijmzwam
Nest van processierupsen
Zanderig pad door een bos van grove den
Bos & heide
Klimmend naar het hoogste punt van het NP
Start lange afstandswandeling
Dopheide
Ecoduct Kikbeek over de E314 vanuit de lucht. Ogenschijnlijk een ordinaire aarden passage maar de aanleg is grondig bestudeerd. Links zie je ondermeer een takkenril voor insekten en als beschutting voor klein wild. De waterplas werkt dan weer uitnodigend voor reptielen + amfibieën, zoals de rugstreeppad. Het ecoduct is uitgerust met camera's en detecteerplaten en -stroken voor monitoring. (beeld Google Earth)
Dopheide
Natuurgebied Ziepbeek
Knuppelpad door Pietersheimbos
Dreef naar een verdwenen kapel
Rechte ganzerik
Begrazing door highlanders
Bessen van sporkehout
hoge kempen
LAW Hoge Kempen (Limburg)- 72 km