> De EVEA had als grondidee om het Verenigd Europa te promoten door (regionaal) grensoverschrijdende initiatieven te realiseren. Eén van die ideeën was het creëren van toeristische faciliteiten voor verschillende recreantengroepen, ondermeer voor wandelaars. Aldus was EVEA meteen ook een voorloper van de bredere Europese wandelvereniging (EWV), die pas in 1969 werd opgericht, en ondermeer de E-paden uitwerkte. Concreet werden in 1957 de eerste stappen gezet om een grensoverschrijdende circulaire wandelweg, de Ardennen-Eifel Rundweg of Sentier Ardennes-Eifel te ontwikkelen.
> Andere initiatieven zijn ondermeer de ontwikkeling van het Maas-Rijnpad (Monthermé - Andernach) voor wandelaars, eveneens een langeafstandspad maar dit maal in lijn. Voor gemotoriseerde toeristen kwam er de Groene Weg Ardennen-Eifel (Rethel - Sinzig) en verder werd aangestuurd op de creatie van de Duits-Belgische en Duits-Luxemburgse natuurparken. De EVEA bestaat nog steeds en focust tegenwoordig vooral op culturele uitwisseling. Frankrijk is sinds 1998 geen lid meer van de EVEA. Het duurde echter nog vele jaren vooraleer het Ardennen-Eifelpad ook op het terrein werd gerealiseerd.
> Het Belgische deel beschrijven we in dit verslag niet verder in detail. We hebben echter gedetailleerde verslagen van de etappen bij GR 15 en GR 16. Deze komen grotendeels overeen met het tracé van de oude GR AE door Wallonië. Hoe je het vandaag aanpakt om het hele Ardennen-Eifelpad te exploreren, vertellen we je op de volgende pagina.
> De regio’s Eifel en Ardennen hebben een geschiedenis die nauw in elkaar verweven is. Al vanaf het Gallische tijdvak waren er in deze regio nauwe contacten en later zijn de - in de loop van de geschiedenis - ontstane grenzen vele malen verschoven.
> De Belgisch-Luxemburgse politieker/schrijver/visionair Pierre baron Nothomb nam 1953 initiatieven voor intensere grensoverschrijdende contacten tussen het GH Luxemburg, de Duitse Eifel en de Belgische Ardennenregio. Doel was, om – met de verschrikkingen van de twee Wereldoorlogen vers in het geheugen – tot een betere verstandhouding en samenwerking te komen tussen de aangrenzende regio’s. Er ontstond ook een nood naar Europese samenwerking op economisch en cultureel vlak. Zo sloten een aantal politiekers en vrije culturele groepen uit deze 3 gebieden een samenwerkingsverbond. Hieruit werd in 1956 in Kronenburg de EVEA (Europese vereniging voor Eifel en Ardennen) geboren. Belangrijkste initiatiefnemers waren voor België Pierre Nothomb, voor Luxemburg Georges Wagner en voor de Eifel Dr Josef Schramm van het Eifelverein.
Een ander initiatief van de EVEA : Grünen Straße Eifel-Ardennen, een 500 km lang autotraject
Geschiedenis van het AE-pad
Misschien wel het mooiste deel van het hele AE-traject is de tocht langs de rivier Semois. Dit traject is gebaseerd op het vooroorlogse 'Sentier de la Semois' van Touring Club de Belgique (T.C.B.) en Cosyn en werd ontworpen rond 1920. Sentier de la Semois kreeg nr 4 als padnummer en was gemarkeerd met ronde borden (foto).
Startpagina > Wandelen > Ardennen-Eifelpad
Europamonument te Ouren met de vlaggen van België, Luxemburg, Frankrijk en Duitsland.
Niet langs AE maar aan E2/GR5/Maas-Rijnpad op een drielandenpunt. Ingehuldigd in 1977.
Groene weg Ardennen-Eifel
Pierre Nothomb
(1887 -1966)
Josef Schramm
(1901 - 1991)
GR 15 / 151 / 16
SENTIER ARDENNE-EIFEL / ARDENNEN-EIFEL-PFAD
ARDENNEN-EIFEL-RUNDWEG
GR AE (SENTIER DE GRANDE RANDONNEE DES ARDENNES ET DE L'EIFEL)
> In de Eifel bestond al een zekere wandelcultuur, geschraagd door een aktieve organisatie, het Eifelverein. Met de ontwikkeling van gemarkeerde paden werd door het Eifelverein al meer dan 100 jaar geleden aangevangen (Vulkanweg). Het Ardennen-Eifelpad werd er in de jaren '60 over een combinatie van al bestaande langeafstandspaden geloodst. Zie voor meer geschiedenis over het Eifelverein ook het tekstvak over Adolf Dronke elders op Trekkings.be

> Ook in Luxemburg werd het Ardennen-Eifelwandelproject geïntegreerd in het nationale net van langeafstandspaden. Het Luxemburgse deel was snel klaar. Er bestond hier namelijk al voor de Tweede Wereldoorlog een wandelpadennet. De familie Cosyn was in het eerste deel van de 20ste eeuw erg aktief in het uitgeven van boeken en artikels over voornamelijk de Ardennen en Luxemburg. Ondermeer via Touring Club hadden ze een pioniersrol in het ontwikkelen, voorstellen en promoten van toeristische en recreatieve aktiviteiten. Daarbij was het ontwikkelen en beschrijven van lokale paden over korte afstand in samenwerking met de toeristische diensten zeer populair. De publicaties van de familie Cosyn waren echte bestsellers, in de eerste plaats bij de rijkere bourgeoisie die het zich kon veroorloven om de stad regelmatig te ontvluchten. Vooral Maurice Cosyn gaf (met de steun van Touring Club) ook de aanzet tot het ontwikkelen van de eerste lange wandelpaden in Wallonië en Luxemburg. Tussen 1920 en 1940 zien we de creatie van een kompleet net van lange-afstandspaden, zowel in de Belgische als in de Luxemburgse Ardennen. Het is ook een periode waar de Ardennen voor iedereen vlot bereikbaar worden door de snelle ontwikkeling van het trein- en tramnet. Paden zoals het Sentier de de la Haute Sûre (AE) en Le sentier du Nord, aangelegd rond 1935-1936, bestaan nu nog. Met de Tweede Wereldoorlog kwam alles tot een halt. Na de oorlog werd het onderhoud en de markering van de paden van de 'Touring Club de Belgique et de Luxembourg' overgenomen door het Ministerie van Toerisme. In Luxemburg werd Maurice Cosyn daarom terecht vereerd met zijn eigen wandelpad, Sentier Maurice Cosyn, een traject dat trouwens door het Ardennen-Eifelpad een stuk zal worden gevolgd. Ook grote delen van andere 'Cosyn-paden' zoals het eerder genoemde Sentier de la Haute Sûre zullen door het Ardennen-Eifelpad worden gevolgd. Af en toe loopt het AE-pad in Luxemburg wel over een uniek eigen traject, zoals in Klein-Zwitserland.

> Voor de Waalse Ardennen nam de (toen nog piepjonge) wandelorganisatie 'Comité National Belge des Sentiers de Grande Randonnée' (C.N.B.S.G.R) het initiatief. In mei 1964 kregen ze van de EVEA de concrete vraag om werk te maken van de padrealisatie door de Waalse Ardennen. De naam van deze vereniging (die ook nu nog instaat voor dit pad), werd afgekort tot SGR, toen in 1977 in Vlaanderen Grote Routepaden werd opgericht. Het traject werd in het GR-plan geïntegreerd onder de naam 'Sentier de Grande Randonnée du Groupement Européen des Ardennes et de l'Eifel', kortweg GR AE. Dit pad was (tesamen met GR56 en GR57) één van de eerste creaties van SGR, na het doortrekken van GR5 door Wallonië. Langs het pad kom je enkele kilometers na Harzé vandaag een monument tegen ter herinnering aan Francis Vanmechelen (1931-1976), als lid van 'Les Amis de la Nature' (zusterorganisatie van SGR) een stille kracht achter GR AE.

Zuidelijk deel.
De eerste markering dateert uit 1965 (Semoisvallei) en vanaf 1969 verschenen de eerste (eenvoudige) wandelgidsen over GR AE. Hoewel... AE door de Belgische Ardennen was aanvankelijk een eerder onsamenhangend geheel. De eerste delen die werden gerealiseerd waren Orval-Bouillon, daarna Bouillon-Sorendal (Franse grens) en Martelange-Habay. Niet verwonderlijk dat de omgeving rond Bouillon en Florenville eerst aan bod kwam. Ook hier waren namelijk al recreatieve paden in gebruik dankzij de initiatieven van Maurice Cosyn en Touring Club. Het huidige wandelpad langs de Semois tussen Sainte-Cécile en Herbeumont bijvoorbeeld werd in 1922 uit het niets gemaakt door Touring Club en de VVV van Florenville. Het zuidelijke deel (GR AE-S) werd volledig in 1978 met de verbinding Habay-Florenville.

Noordelijk deel.
De realisatie van het noordelijke deel van de GR AE kende een nog veel langere geschiedenis. Het eerste deel dat werd uitgewerkt was Werbomont - Houffalize (47 km), in 1965. Een verlenging van 18 km tot Aywaille kwam er bijna 10 jaar later. Vreemd genoeg bleef het daar bij, een volledig geïsoleerd stuk AE. Financiële evenals praktische problemen lagen aan de grondslag van de hiaten. De verbindingen naar Monschau in het noorden (1991) en naar Martelange in het zuiden kwamen er 17 jaar later! (Zie lager). Het duurde dus zowat 26 jaar vooraleer het Waalse deel klaar was.
AE bij Montcornet in Frankrijk
Deeltje uit de wandelgidsenreeks van Cosyn (jaren '30). In feite de eerste topografische gidsen over paden die de basis zouden vormen van het Ardennen-Eifelpad in Luxemburg en België. Lange-afstandspaden met routebeschrijvingen, uitleg over bezienswaardigheden en kaartmateriaal. De voorlopers van de moderne GR-topogidsen.
> Het originele plan was een route creëren die in België en Frankrijk liep als volgt: (GH Luxemburg -) Martelange - Florenville - Sorendal (Fr)- Givet (Fr) - Lessevallei - Ourthevallei - Spa - Malmedy - Eupen (- Duitsland). Het Belgisch traject eindigt in het Franse grensdorpje Sorendal (Semois). De bedoeling was dat de Fransen het Ardennen-Eifelpad zouden doortrekken naar de Maasvallei om dan een noordelijk traject te ontwerpen tot Givet. Vanaf hier zouden de Walen dan de rondweg vervolledigen door AE via de Lesse- en Ourthevallei naar de Oostkantons te leiden. Vandaar de Duitse benaming ‘Ardennen-Eifel-Rundweg’. Dat is allemaal anders verlopen. De Fransen hadden in Sorendal al een aansluiting op GR12 (naar Parijs), evenals een mooi traject naar Monthermé (GR12C). De Fransen verkozen om die GR12 wat te verleggen om aan te sluiten op het Belgisch traject van GR12. Het oude traject vanuit Sorendal naar Montcornet-en-Ardenne werd hun deel van het AE-pad. Daarmee loopt AE wat dood en werd de grote cirkel nooit rond gemaakt. In Wallonië werden ondertussen de Ardennen verder ontsloten door de creatie van GR14. De cirkel werd dan maar rond gemaakt in 1991 met een verbinding tussen Aywaille en Monschau. Een ‘mini-rondweg’ dus met een wel erg lang endeldarmtraject naar en door de Semoisvallei.
> In Frankrijk realiseerde de Fédération Française de la Randonnée Pédestre (FFRP) het pad als een GR. Het was oorspronkelijk niet de bedoeling om het pad te laten eindigen in Montcornet-en-Ardenne.
De kaart van Touring Club hierboven dateert van rond 1935. Maurice Cosyn deed met de de hulp van Touring Club en de toeristische diensten baanbrekend (of 'padbrekend') werk tijdens het eerste deel van de 20ste eeuw in het ontwikkelen van lange paden. De kaart hierboven bewijst dat Cosyn zijn paden ook internationaal linkte en zo bijdroeg tot grensoveschrijdende trajecten. Je zou Cosyn's 'Sentier International' kunnen zien als een voorloper van het AE-pad. Ook toen al werd over grote afstand de Semois gevolg en passeerde de route door Luxemburgs Klein-Zwitersland. Tussenin liep de route 80 jaar geleden wel aanzienlijk anders maar Cosyn legde wel de basis waarop het huidige padennet van Wallonië en Luxemburg is geënt. Het was ook Cosyn die met zijn 'sentier international aan de embryonale basis ligt van de creatie van wat nu GR 5 (Noordzee - Middellandse Zee) wordt genoemd.
> De oude generatie van Europese dromers is ondertussen naar het eeuwige wandelparadijs verrezen. Een andere generatie en andere ideeën, in 2005 werd in Wallonië de benaming GR AE vervangen door een karakterloos nummer: GR AE werd GR 15. In 2007 wordt die GR 15 verder verkapt in GR's 15, 151, 129 en 16. Het bestuur van SGR begraaft dus het oude GR-project helemaal, de trajecten blijven echter wel behouden. Toch zal de wandelaar die in de 21ste eeuw over het Ardennen-Eifelpad loopt, af en toe nog worden herinnerd aan de wandelpioniers van de 20ste eeuw. Schramm, Nothomb, Cosyn of Vanmechelen: Hun namen zijn vereeuwigd langs het AE-pad. Dit is een tocht over Europese (wandel)-geschiedenis.
Voor de ontwikkeling van de 'Grande Randonnées' in Wallonië en van GR AE in het biezonder werd dus ook in Wallonië vooral gebruik gemaakt van het padennet dat Maurice Cosyn (zie de alinea over Luxemburg) ontwikkelde. De tocht langs de Semois bvb is gebaseerd op Cosyns pad 'Le Sentier de la Semois' (Florenville-Monthermé). Zijn initiatieven zouden later in België als fundament dienen voor de start van het Grande Randonnée-wandelnet, en sommige van die paden (zoals GR57 en delen van het GR5-pad in Luxemburg) zijn de padtrajecten die Cosyn 80 jaar geleden ontwierp. Het is dan ook geen verrassing om vast te stellen dat het eerste deel van AE dat SGR creëerde (Orval-Bouillon) gewoon een combinatie is van Cosyns paden 'Le sentier d'Orval' en 'Le sentier de la Semois'. Het huidige traject van AE door Wallonië loopt onder meer door een stukje Hoge Venen en Condroz, maar het zijn vooral de Ardense hoogvlaktes, intieme riviervalleien en uitgestrekte bossen van gemengd loofwoud en dennen die de wandelaar zullen bijblijven van het noordelijke deel. Via de 'Gaume Ardennaise' en de schitterende kronkelende Semoisvallei word je dan over het zuidelijke deel naar de Franse grens geleid.
Trekkers in de jaren '60 hadden geen flashy topografische gidsen om hun GR-tochten af te leggen. Dit zijn de eerste 'handleidingen' die verschenen over de eerste AE-delen in Wallonië. Documenten uit 1965 - 1970, bestaande uit geschetste kaarten en op stencil getypte bladen waarop wat praktische info. Dat was alles.
De eerste generatie gedetailleerd uitgewerkte Waalse gidsen over verschillende delen van het AE-pad. Ze werden uitgebracht tussen 1971 en 1982. Echte topografische gidsen waren het nog niet, want kaartmateriaal ontbrak. Daarentegen was de routebeschrijving al zeer gedetailleerd. Vaak beschreven ze per gids niet meer dan 40 km traject. De volgende generatie AE-gidsen had voor het eerst echte topografische kaarten.
Ardennen - Eifel Pad (793 km)