Startpagina > Wandelen > Streek-GR Dijleland
> We steken de brug over en wandelen langs de Zenne. Onder een spoorwegbrug en we komen bij de Eglegemvijver, in de streek beter bekend als 'de put van Hombeek'. Een hele tijd lopen we op een dijk hoog boven de Zenne (links) en de vijver (rechts). Langs de oever van de waterplas zijn picknickplaatsen. Het pad was tot voor enkele jaren afgelijnd met oude dikke essen, ze werden helaas gekapt. We lopen ook parallel met de E19, het autolawaai moeten we er dus bijnemen.
> We volgen vanuit Rijmenam de Dijle stroomafwaarts in de provincie Antwerpen. Voor we Mechelen bereiken, voert Streek-GR Dijleland ons nog door het vogelrijk natuurreservaat Mechels Broek. Door Mechelen wandelen we letterlijk een stukje op de Dijle. Een korte maar boeiende doortocht van de stad Mechelen beëindigen we in het Vrijbroekpark. Van daar zoeken we de vallei van de Zenne op te Hombeek. Via de Eglegemvijver en het kasteel van Relegem belanden we in de rustige landelijke omgeving van het Vlaams-Brabantse Zemst en wandelen we tot het centrum van Eppegem.
Streek-GR Dijleland over de Binnendijle te Mechelen
Brugje over de Molenbeek
Mechels Broek, ooievaar
Stevige makkers, de grasmachines van het Mechels Broek
Onderweg door het Mechels Broek
Sluizencomplex op de Afleidingsdijle
Volmolen
Oud molenhuis, nu Via Via Reiscafé
Brusselpoort
Vrijbroekpark
Rozentuin van het Vrijbroekpark
Splitsing GR's 12 en 128 te Zemst-Bos
Vissende fuut op de Eglegemvijver
Eppegem, aan de Zenne
Eglegemvijver
Kasteel van Relegem
Tussen Zenne en Eglegemvijver
De Zenne, hier te Eppegem
Brusselpoort door JB de Noter rond 1830
Hanswijkbasiliek gezien vanuit de Kruidtuin
Treinen in verdiepingen.
Bruggen van Mechelen, Dijlepad
Ingang tot het Mechels Broek, wandelwijzer
Oranje luzernevlinder
De Dilje bij Rijmenam
Rijmenam, oud brugwachtershuis
Rijmenam, bunker KW-Linie
Reuzebalsemien
> Aan de Dijlebrug van Rijmenam blijft Streek-GR Dijleland op dezelfde oever, de zuidelijke. Links het oude 18de eeuwse brugwachtershuisje. Hier woonde de brugdraaier, die tevens de tolgelden ontving en er een café uitbaatte. De laatste permanente bewoner overleed in 1987. De heemkundekring van Rijmenam kon het brughuisje redden van de sloop en kreeg het gebouw in pacht. Elke zondagnamiddag van juni tot eind september kan je er terecht voor een drankje. We lopen verderop eerst langs een kleine en dan een grotere bunker van de KW-Linie. Langs de slingerende Dijle hebben we rechts een mooi zicht over het centrum van Rijmenam.
> De rivier vormt een eind verderop de natuurlijke grens tussen de provincies Brabant en Antwerpen. Ongemerkt wisselen we onderweg een paar maal van provincie. Het moet gezegd dat het water van de Dijle vandaag een stuk properder is dan het decennia lang is geweest. Bij warm weer kon er vroeger zelfs een slechte geur over het Dijlewater hangen.
> Het begint wat te motregenen en in mijn optimisme ben ik helemaal niet voorzien op regen.
> Aan onze linkerzijde strekt zich een landschap uit dat over eeuwen heen is geboetseerd door de mens. Ondiepe grachten moesten de natte moerasgebieden in het overstromingsgebied ontwateren, wilgen, populieren en uitgegroeide hagen zomen stukken wei- of hooiland af. Her en der zie je nog poelen en langgerekte vijvers, stukjes oude Dijleloop, het resultaat na rechttrekking van de Dijle. De plantengroei langs de Dijledijk is niet sterk gevarieerd maar het is wel rustig wandelen hier tussen veel groen. Veel reuzenbalsemien in bloei 's zomers, eigenlijk een niet-gewenste exoot uit de Himalaya, die hier in het slib van de Dijle een uitstekend groei- en uitzaaigebied vindt. Verder nogal wat groot en klein hoefblad, vogelwikke, smeerwortel en rietachtige begroeiing.
> We steken via een fiets- en wandelbrugje de Molenbeek over, die hier uitmondt in de Dijle. Ze heeft er eerder ook de Leibeek bijgekregen en zorgt dus voor de afwatering van aanzienlijk wat km² areaal. Dadelijk daarna komen we aan een GR-splitsing, gemarkeerd met wegwijzers. Hier volgen we verder de Dijle-oever via een verbindingsroute tussen GR 12 en GR 128, gemarkeerd met een doorstreept witrood teken. Links vertrekt een inkortingsroute naar Elewijt (GR 128), die we niet volgen.
> De regen is gestopt, de zon is terug en vlinders duiken op. Verrassing als er ook een oranje luzernevlinder langs vliegt, deze zuiderse trekvlinder komt tijdens warme zomers wel eens vaker voor in Vlaanderen maar niet elk jaar. Distelvlinders (ook trekvlinders) en landkaartjes fladderen evneens lustig rond. Grotere en meer lawaaierige vliegende objecten passeren een stuk hoger: we wandelen hier immers weer onder de aanvliegroute naar de luchthaven van Zaventem. Links kijken we uit over het natuurgebied Barebeekvallei, beheerd door Natuurpunt en kort daarna passeren we een visvijver. Het oeverpad langs de Dijle loopt verder langs de monding en de waterregulering van de Barebeek.
> We naderen stilaan Muizen en steken er de Muizenbrug over (restaurant en café, vlakbij tankstation met klein winkeltje). Aan de andere Dijleoever wel links gaan maar niet het oeverpad op. Langs de voorkant van het bezoekerscentrum van Natuurpunt. Je kan er op donderdag- en zondagnamiddagen terecht voor info over het natuurgebied Mechels Broek.
> We volgen de Muizenbroekstraat verder tot op het punt waar ze een scherpe bocht naar rechts maakt. Hier staat nogmaals een GR-wandelboom en weer wisselen we van route. We volgen hier rechtdoor met de hoofdroute van GR 12, richting Mechelen. Hier bevindt zich ook een ingang van het natuurreservaat Mechels Broek. Iets verder heb je de mogelijkheid om rechts naar de 300 meter afgelegen vogelkijkhut te wandelen over knuppelpaden. Best de moeite, er 'poseerden' heel in de verte zelfs twee ooievaars van het nabijgelegen dierenpark Plankendaal. Terug op GR Dijleland volg je een goed aangeduid pad door het natuurgebied Mechels Broek.
> Langs het Dalemansbos. Steeds rechtdoor langs de Nayakker en bij een dikke eik links tot op de Linterpoortenlaan bij het gelijknamige kasteel. Even rechts en dadelijk links om rond het domein te wandelen over de Kluisweg. Van hier zie je in de verte de Verbrande Brug op het zeekanaal Brussel - Willebroek. Op een T-kruising nog steeds het Stroperspad volgen, links dus en 100 meter verder rechts over een geasfalteerd paadje, de Windmolenstraat, door open veld.
> We bereiken Eppegem bij sportvelden en blijven nog een hele tijd rechtdoor lopen over een wijkstraat. Waar deze scherp naar links bocht, gaan we naar rechts en verderop de eerste wijkweg links, Warandeweg. Op een volgende T naar rechts (Okay-shopping) en eerste (doodlopend) straatje naar links. Op een kruispunt rechtdoor een buurtpad in dat uitloopt op een straat en wat later kom je bij de verkeerslichten op de drukke N1 Vilvoorde - Mechelen bij het centrum van Eppegem (cafés, winkels, bushalte voor oa Mechelen en Vilvoorde).
> We steken via de verkeerslichten de N1 over en volgen die N1 even richting Vilvoorde om de Zennebrug te gebruiken. Wat verder komen we aan een wegsplitsing bij het treinstation van Eppegem. Genoeg gewandeld voor vandaag en bovendien verzadigd van indrukken onderweg. Hier houden we het even voor bekeken.
> We gaan de brug niet over naar IJzeren Leen maar draaien bij de brug echter links naar de drieihoekvormige Korenmarkt. Steeds rechtdoor nu in het verlengde van de Korenmarkt, de Hoogstraat volgend. Zowel de Korenmarkt als de Hoogstraat werden heraangelegd tussen 2010 en 2014. Er is nu een zekere opwaardering van de winkelpanden merkbaar in de omgeving sinds de verbeteringswerken. We arriveren bij de imposante Brusselse Poort.
> Streek-GR Dijleland neemt dus niet het vlonderpad maar loopt door de gekasseide Onze-Lieve-Vrouwstraat. Het is een winkelstraat die betere tijden heeft gekend, er staan tegenwoordig nogal wat winkelpanden leeg. De Onze-Lieve-Vrouw-over-de-Dijlekerk oogt indrukwekkend, ze werd gebouwd in een stijl die tegenwoordig onder de stijlnorm van Brabantse gotiek wordt gerangschikt.
> Net voorbij de kerk gaan we rechts kort dalen naar de Dijle en gaan er ter hoogte van de Zoutwerf naar links. Elke gevel heeft hier wel zijn eigen verhaal, let bijvoorbeeld op die met een bas-reliëf van een zalm boven de ingang, het was van de 16de tot de 18de eeuw het gildehuis van de visverkopers. Zo bereiken we de zandstenen Grootbrug of Hoogbrug, misschien wel de oudste nog gebruikte verkeersbrug in de Nederlanden, ze is 13de eeuws.
> Streek-GR Dijleland loopt na de doortocht in natuurreservaat Mechels Broek, de Dijle-oever weer op. Rechts daar. Vanop het geasfalteerde jaagpad hebben we rechts nog een overzicht op het Mechels Broek. Voor ons piekt in de verte de bijna 100 meter hoge toren van de Mechelse Sint-Romboutskathedraal op. Langs nog een laatste plas van Natuurpunt, wat verder lopen we op het jaagpad langs de veel grotere waterplas van recreatiedomein De Nekker. Voorbij sportvelden bereiken we de aftakking en de stuw van het Dijle-afleidingskanaal.
! Door aanleg van een spoor- en autobrug is het Dijlepad te Mechelen afgesloten tussen het sluizencomplex en het Raghenoplein tot juli 2016. Omleiding gemarkeerd.
> We steken de stuw van de Afleidingsdijle over en blijven op het hoofdpad (linkse tak), dat ons tot bij een oude sluis op de Binnendijle brengt. Ook die steken we over en we vervolgen dan rechts over een pad dat OP de Binnendijle is aangelegd. Mooie wijze om een stad in te wandelen: over plankenpaden op de Dijle en onder drie spoorbruggen, waarbij je op een moment zelfs de indruk krijgt dat de treinen op verschillende verdiepen rijden.
> Zo bereiken we de drukke binnenring van Mechelen bij het Raghenoplein. Even naar rechts uitwijken om via het zebrapad de Zandpoortvest over te steken. Aan de overzijde wandelen we tot bij de gerestaureerde volmolen op de Dijle. In de oude gebouwen is nu het Mechelse Via Via-café gelegen.
> Het Via Via café is een ideale plek om even te verpozen langs deze dagetappe van Streek-GR Dijleland, waarop we nu ongeveer halfweg zijn. Bij de café-ingang onderaan het molenhuis gaan we links om de Mechelse Kruidtuin in te wandelen. Linksvoor zien we op de andere Dijle-oever de koepel en achterkant van de Hanswijkbasiliek.
> Verderop door de Kruidtuin en net voor we de Bruul bereiken, krijgen we een doorkijkje rechts op de imposante gebouwen van de voormalige Commanderij Pitzemburg.
>We bereiken de Fonteinbrug over de Dijle ter hoogte van dé shoppingstraat in Mechelen, de Bruul. Van de middeleeuwse brug zijn nog twee gotische bogen te zien, de derde (middelste) werd rond 1820 afgebroken en vervangen. We steken naar links de Fonteinbrug over en nemen daarna rechts de Onze-Lieve-Vrouwstraat. Er is echter een beter alternatief: volg gewoon de Dijle over het vlonderpad tot aan de volgende brug, de Grootbrug of Hoogbrug, en ga daar links.
> Onder de E19 rechtdoor verder, naar links draaien en tot bij de Stuyvenbergkapel wandelen. Bij de kapel links een onverhard pad volgen over meer dan één km. Het slingert door weiden en velden en langs natte broekbosjes. Steeds dit pad volgen, dat grassig wordt en uiteindelijk de oever van de Zenne bereikt bij de Zennebrug van Hombeek.
> Via zebrapaden bereiken we de andere kant van de Brusselpoort en lopen daar rechtdoor over de brug van het Kanaal Leuven-Dijle. Over de brug nemen we schuinrechts de Ridder Dessainlaan. Deze met lindes afgelijnde wijkstraat leidt ons helemaal tot aan de ingang van het Vrijbroekpark.
> Via de hoofdingangspoort van het Vrijbroekpark lopen we over een geasfalteerde dreef tot bij de orangerie (café). Daar loopt Streek-GR Dijleland verder over een traject van GR 12 dat discreet is gemarkeerd met witrode tekens. Je verandert onderweg een paar keer van richting. Rechts ligt de rozentuin van het Vrijbroekpark.
> Als je een langgerekte vijver hebt gekruist, kom je even later aan de uitgang van het park via een achterpoort. Je volgt er een licht stijgend asfaltwegje tot op een T-kruising. Links daar over een wat vervelende weg. Voorbij de Sint-Jakobskapel kom je op een druk kruispunt, kort voor de autosnelweg E19.
> Na zowat zowat 700 meter langs de vijver wandelen we ongemerkt weer de provincie Brabant in, gemeente Zemst. Op het einde van de waterplas afdalen naar rechts en over een geasfalteerd oeverpad rond het zuidelijke punt van het meer draaien. Even genieten hier van een laatste zicht over de vijver als een dalende zon reflecterende stralen over de waterspiegel werpt. We lopen dan weg van het meer over een onverhard pad door veld en verderop door het Donkbos. Rechts zie je in de verte het kasteel van Relegem.
> We draaien in wijzerzin rond het kasteeldomein en steken de drukke Hoogstraat over. Aan de andere zijde vervolgen we over de rustige Molenweg. Helaas langere tijd beton onder de voeten nu. Waar de betonweg een bocht van 90° naar links maakt lopen we rechtdoor over een graspad tussen velden (in cultuur 's zomers). Op een vijfsprong gekomen neem je het minst opvallende straatje, de Kapelstraat. Even is de weg enkel met steenslag verhard maar al snel loop je weer op asfalt.
> Bij een klein bosje komen we op de splitsing van GR 12 en GR 128. Deze 2 lange paden door Vlaanderen lopen vanaf hier gemeenschappelijk tot de vaartbrug van Humbeek, waar ze weer ieder een eigen traject volgen. We lopen echter niet naar Humbeek maar wisselen GR12 in voor GR128 richting Leuven, links dus.
> Rijmenam is per bus verbonden met de treinstations van Mechelen of Haacht. Te Mechelen liggen de treinstations 'Mechelen' en 'Nekkerspoel' beide op een goeie kilometer van het GR-traject. De busterminal ligt bij het treinstation 'Mechelen', je kan ook een bus nemen langs de Zandpoortvest, bij de binnenring van Mechelen. Eindpunt Eppegem heeft bussen naar Vilvoorde of Mechelen én een treinstation.
> Cafés en restaurants onderweg heb je in Rijmenam, Muizen-Dijlebrug, Mechelen (Via Via-café is een goede keuze), Vrijbroekpark en Eppegem. Voor bevoorrading ben je uiteraard best in Mechelen. Bij aankomst in Eppegem vind je ondermeer een Okay, bakker, slager en frituur.
> Opgelet onderweg, GR Dijleland loopt op dit traject in het spoor van andere GR-paden. Achtereenvolgens wandel je op GR 128, GR 12 variant, GR 12, GR 128.
> Neem een verrekijker mee als je in natuurreservaat Mechels Broek aan vogelobservatie wil doen vanuit de vogelkijkhut of vanop het Dijlepad.
! Door aanleg van een spoor- en autobrug is het Dijlepad te Mechelen afgesloten tussen het sluizencomplex en het Raghenoplein tot juli 2016. Grote omleiding is gemarkeerd.
Natuurreservaat Mechels Broek
> Oorspronkelijk is het Mechels Broek een laaggelegen overstromingsgebied van de Dijle. Zoals veel land in de Dijlevallei werd het eeuwen geleden op de minder moerassige delen doortrokken met smalle afwateringsbeken, gedeeltelijk kunstmatig gecreëerd om in het gebied toch nog landbouw mogelijk te maken, bvb als hooi- of weiland. De grote waterplassen zijn er ook niet op natuurlijke wijze gekomen, ze zijn het resultaat van zandwinning op grote schaal in het verleden, vooal voor de aanleg van de snelweg E 19.
> Onder de kleinere landschapselementen vallen de vele bomputten op. Ze zijn het resultaat van ongericht bombarderen op de strategische stationsomgeving van Mechelen. Vandaag vormen die putten poeltjes die krioelen van leven, je vindt er waterplanten, kikkers en salamanders, naast kleine ongewervelden boven en in het water, of langs de rand.
> Het Mechels Broek is al vele jaren in beheer van Natuurpunt en is inmiddels uitgebreid tot 110 hectaren. Het is hier dat Natuurpunt (toen nog Natuurreservaten) rond 1984 begon te experimenteren met begrazing door vee. Aanvankelijk gebeurde dat nog in samenwerking met een biologische boerderij en waren de grazers limousin- en jerseyrunderen, al snel startte Natuurreservaten echter met eigen veestapel. 's Winters moest het vee op stal worden gezet en dat vergde een hele organisatie. Een betere oplossing kwam er in 1986, toen de eerste gallowayrunderen werden geïntroduceerd in het Mechels Broek. Deze dieren, die een hard klimaat beter gewoon zijn en zelfredzaam zijn, kunnen het hele jaar door grazen en extra onderhoud kan zo tot een minimum worden herleid.
> Dit succesvolle pilootproject leidde tot een beheersmethode die vandaag in veel Vlaamse natuurgebieden succesvol wordt toegepast. De grazers houden snel opschietende vegetatie kort en verhogen zo de biodiversiteit aan planten en dus ook aan insekten en andere dieren. Er grazen vandaag ook pony's en andere runderen. Slechts een deel ervan gaat 's winters op stal in een boerderij die Natuurpunt in concessie heeft te Bonheiden, temeer daar intensieve begrazing 's winters overbodig is.
> Het Mechels Broek is vooral interessant voor het uitbundige vogelleven. Er verblijven tientallen soorten vogels, als extra attraktie krijg je er nog ooievaars bij, ze verblijven in nabij gelegen Plankendaal maar er is veel kans dat je ze hier overdag kunt zien.
> Via de gemarkeerde wandeling van Natuurpunt kan je nog veel meer ontdekken van het Mechels Broek dan over GR Dijleland alleen. Een Broek is een oud woord voor een moerassig gebied. Die nattigheid merk je vooral 's winters, sommige paden zijn dan zo modderig dat je best op een dag gaat dat alles er hard gevroren bij ligt. Ook 's winters valt er nog heel wat vogelleven te spotten.
De vampier van Muizen
> Begin jaren '70 leefde Muizen en omgeving in angst voor één van de wreedste Belgische seriemoordenaars van de 20ste eeuw. De toen twintigjarige Staf van Eyken verkrachtte vele vrouwen en probeerde hen voordien of nadien te wurgen. Drie vrouwen overleefden die terreur niet. Hij beet van zijn eerste dodelijk slachtoffer de borsten af en ook de anderen werden overbeten, wat hem de bijnaam van 'de vampier van Muizen' opleverde. Het waren lustmoorden waarvan de slachtoffers de pech hadden het pad van Staf van Eyken te kruisen op het verkeerde moment: een huisdienster in minirok, een wandelaarster langs het water en een meisje dat op een fuif was. In 1972 konden speurders de psychopaat vatten. Hij werd in 1974 ter dood verdoordeeld voor zijn gruwelijke daden, omgezet naar levenslang. Van Eyken is inmiddels de 60 jaar voorbij en is nog steeds opgesloten.
Afleidingsdijle
> Eind 19de eeuw vonden ingrijpende werking plaats aan de loop van de Dijle. Men wou komaf maken met de haast jaarlijks wederkerende overstromingen in de Mechelse binnenstad door een afwateringskanaal op de Dijle aan te leggen. Hierdoor kon het laaggelegen stadscentrum worden gespaard. Zo ontstond er een Binnendijle (de oude Dijle) en een Buitendijle (het nieuwe kanaal).
> De bedding van de Afleidingsdijle was niet helemaal nieuw, er werd gebruikt gemaakt van de oude oostelijke stadswalgracht en de Spuibeek, ze werden sterk verbreed en uitgediept. Het project werd gerealiseerd tussen 1890 en 1907. Hier aan de aftakking van de Afleidingsdijle is op de Binnendijle nog de oorspronkelijke bovensluis te zien uit 1890. Tot 1995 was er nog een sluiswachter aanwezig.
> De aanleg van de Afleidingsdijle had ook ingrijpende gevolgen voor het stadsdeel Nekkerspoel en de vele verkeersaders die daar kruisen. Op de Binnendijle of oude Dijle verminderde het debiet aanzienlijk. Ze kreeg wat het uitzicht van een stilstaande rivier. Door de sterke vervuiling van de Dijle tot ongeveer het jaar 2000, hing er vaak een doordringende stank over de stadsrivier.
Volmolen op de Dijle
> De geschiedenis van de volmolen gaat terug tot minstens 14de eeuw. De functie van volmolen die hij in latere eeuwen vervulde, diende om wol te vollen, een procedé voor nabewerking van wol tot vilten stof. Er was tot begin 20ste eeuw genoeg stroming op de Dijle om een heel complex aan waterwielen te laten werken, zoals je zelf nog kan zien ter plaatse. Tot zeven molens waren er in werking! Het moet een indrukwekkend zicht zijn geweest naar middeleeuwse normen. Zo waren er oa ook een graan- en schorsmolen.
> Het complex had ook een functie van waterregulering op de oude grachten en de doorstroming van de Dijle door het Mechelse centrum. Met de opening in 1907 van de Afleidingsdijle en haar sluizenstelsel (waar we eerder langs kwamen) verviel deze functie en viel ook de waterkracht op de Binnendijle weg.
> De molens vielen na 1907 dus stil en het molenhuis werd een gewoon woonhuis. De oude molengebouwen ondergingen strenge restauraties rond 1980. In het oude molenhuis, grotendeels 16de eeuws, is sinds 2012 een smaakvol Via-Via-reiscafé gevestigd.
Zandpoortvest & Raghenoplein
> De Zandpoortvest, die nu onderdeel is van de Mechelse binnenring, werd aangelegd over de oude stadswallen en -gracht. De naam verwijst naar één van de 12 middeleeuwse stadspoorten in de omwalling van Mechelen, waarvan de Brusselpoort, die we verder langs GR Dijleland zullen passeren, nog de enige overgeblevene is. De Zandpoort stond iets meer noordelijk dan waar we de huidige ringweg kruisen. Hier op het Raghenoplein stond een andere stadspoort, de Hanswijckpoort. Ze werd afgebroken in 1829.
> Het plein draagt sinds 1872 de naam van industrieel Willem Ragheno, die eigenaar was van een grote Mechelse metaalfabriek waar spooronderdelen werden vervaardigd en trein- en tramstellen werden geassembleerd. Ragheno stierf in 1872 en liet een aanzienlijk legaat na aan de stad Mechelen waarmee onderwijs voor arbeiderskinderen financieel moest worden gestimuleerd. De herenhuizen rond het Raghenoplein werden tijdens WO II vernield door de intensieve bombardementen op het strategisch treinstation en spoordepot van Mechelen. De omgeving oogt vandaag dan ook niet erg historisch.
Kruidtuin
> De Kruidtuin, ook bekend bij de Mechelaars als 'den botanik', was oorspronkelijk een groendomein dat tot de Commanderie van Pitzemburg behoorde, een van oorsprong Duitse ridderorde, die hier van 1220 tot de Franse Revolutie was gevestigd. Na de Franse Revolutie kwam het hele domein in handen van de stad Mechelen, die de tuinen in 1827 in bruikleen gaf aan de Koninklijke Maatschappij voor Tuinbouw. Die legde er ondermeer een Engelse landschapstuin aan, een kruidentuin, serres en een park met uitheemse boomsoorten. Deze 'Jardin Botanique' werd na WO I opengesteld als stadspark. Vandaag is de Kruidtuin nog steeds een druk gefrequenteerd park, we zien er langs GR Dijleland eigenlijk maar een stukje van.
> De voorbije jaren tracht het Mechels bestuur het wat uitgeleefde stadspark terug aantrekkelijker in te richten. Zo is er ter hoogte van het standbeeld van de beroemde kruidenwetenschapper Rembert Dodoens opnieuw een aantrekkelijke kruidentuin uitgebouwd rond 2011, onderhouden door vrijwilligers. Ook andere delen werden in de volgende jaren opgewaardeerd of heringericht.
OLV van Hanswijkbasiliek
> Na de Sint-Romboutskathedraal is de Hanswijkbasiliek ongetwijlfeld het religieuze gebouw met de rijkste geschiedenis van Mechelen. De bekendheid is onlosmakelijk verbonden met de bedevaartstraditie hier. De ontstaansgeschiedenis draait rond een 10de eeuwse legende die verhaalt over een hopeloos vastgelopen boot op de Dijle. Pas toen het Mariabeeld van de boot aan wal werd gebracht, kwam er weer beweging in, waaruit werd afgeleid dat Maria absoluut op deze plek langs de Dijle wilde blijven...
> De huidige basiliek met koepel werd gebouwd vanaf 1663, nadat eind 16de eeuw de vorige kerk werd verwoest tijdens de godsdienstoorlogen. Het huidige Mariabeeldje in de basiliek is wellicht ook 16de eeuws.
> Je kan de basiliek bezoeken op namiddagen, niet op woensdag. Op zondag voor OH-Hemelvaart trekt de Hanswijkprocessie door de Mechelse straten. Met een traditie van bijna 750 jaar is dit wellicht de oudste processie van België. Nog merkwaardiger is de Hanswijkcavalcade. Deze religieus-historische stoet trekt slechts om de 25 jaar door de Mechelse straten. In 2013 was er een cavalcade, het is dus wachten tot het jaar 2038 voor een volgende Hanswijkcavalcade...
Commanderij Pitzemburg
> Net voor je op het einde van de Kruidtuin de Bruul bereikt, heb je op je rechterkant de gebouwen van de voormalige Commanderij Pitzemburg. Het is was 'een bijhuis' van deze middeleeuwse orde van hospitaalridders, ontstaan in de 12de eeuw uit de kruistochten naar Jeruzalem. De indrukwekkende gebouwen bieden een mooi beeld van de rijkdom die religieuze en semi-religieuze orden en adel hadden vergaard in de 18de eeuw. De Franse Revolutie eind 18de eeuw luidde het einde in van de eeuwenlange machtsverhoudingen tussen het volk enerzijds en landadel en orden anderzijds. Pitzemburg werd verbeurd verklaard en kwam in het bezit van de stad Mechelen, die de gebouwen inrichtte voor onderwijs, een functie die ze tot vandaag vervullen.
Dijlepad
> Het deel van het Dijlepad tussen de Fonteinbrug en de Grootbrug werd aangelegd eind 2009, begin 2010. Dat verklaart ook waarom Streek-GR Dijleland er niet over loopt, het traject werd immers voor 2009 uitgetekend. Het Dijlepad rust op beweegbare pontons die zich mits een ingenieus systeem aan de waterstand kunnen aanpassen. Het ontwerp is van een vermaard Italiaans architectenbureau. De planken zijn van Indonesisch hardhout, bangkirai en zijn voorzien van antislipprofielen. Het Dijlepad loopt voorbij de Grootbrug nog verder door langs de voormalige Lamotsite tot de Havenwerf. Dat laatste deel werd al vanaf 2005 aangelegd op kosten van NV Zeekanaal en Waterwegen. Het nieuwe deel tussen Fontein- en Grootbrug moest de stad Mechelen eigenlijk betalen maar de rekening werd vereffend met Vlaams en Europees geld.
> Het Dijlepad kan worden afgesloten, zoals bij sneeuwval. Er zijn een paar aansluitingen op zogenaamde 'waterstraatjes' langs de Dijle, dat zijn korte smalle stegen uit de middeleeuwen waardoor inwoners van Mechelen toegang hadden tot de Dijle om water te scheppen. Als je over het Dijlepad wandelt valt het ook op dat je vooral langs achtertuinen en achtergevels wandelt. Dat is eigenlijk niet zo verwonderlijk. Vooral sinds de opening van de Afleidingsdijle in 1907 was de Dijle immers 100 jaar lang een stinkende, zieke rivier, omwille van de slechte doorstroming. Sinds de Dijle weer een meer propere rivier is geworden, zien we een omgekeerde beweging. Loften in oude fabrieksgebouwen en appartementen worden terug met zicht op de Dijle gebouwd. De stad Mechelen heeft trouwens een arbeider in dienst die dagelijks controleert op zwerfvuil op de Dijle.
Brusselpoort
> De enige middeleeuwse stadspoort die de grote sloop vanaf eind 18de eeuw van de 12 Mechelse poorten heeft overleefd. Ze stond eeuwenlang bekend als de 'Overste Poort' omdat ze in de Mechelse skyline qua hoogteligging boven de andere poorten uit torende. Je moet je een Brusselse Poort inbeelden waarvan de torens in de middeleeuwen nog een eind hoger waren. Bovendien werd deze hoofdpoort nog voorafgegaan door een grote voorpoort. Laat je verbeelding nog wat meer gaan: waar nu het autoverkeer over de vesten raast, waren stadswallen en de stadsgracht, deel vormend van een geheel dat Mechelen moest verdedigen tegen vreemde invallen vanaf de 13de eeuw. Later kregen de stadpoorten ook een functie als tolpoorten. Vandaag staat de Brusselse Poort er wat verweesd bij dus.
> De laatste grote restauratie vond in de jaren '90 plaats, waarbij ondermeer het leistenen dak werd vernieuwd en de 13de eeuwse muren van Doornikse en Balegemse zandsteen werden opgekuisd. Voordien zag de Brusselpoort er zwart uit door roetvervuiling op de steen. Binnen haar meer dan 1 meter dikke muren was tussen 2000 en 2009 nog een deel van het stadsmuseum gevestigd, vandaag heeft het Vlaams Huis voor figurentheater er haar intrek genomen.
Vrijbroekpark
> Dit provinciaal park van ongeveer 50 hectaren bestaat uit een bonte verzameling groen: Franse en Engelse landschapstuinen, dreven, vijvers, sportvelden, verkeerspark, struweel, een boomgaard met oude fruitvariëteiten, een moestuin, serres, dahliatuin en speeltuinen. Meest bekend is het Vrijbroekpark voor de rozentuinen, waar sinds de jaren '30 van vorige eeuw vele honderden verschillende rozenvariëteiten te bekijken zijn. In het Vrijbroekpark liggen ook een paar tavernes. Het Vrijbroekpark is populair bij de Mechelaars, je vindt er op een mooie dag dan ook veel wandelaars, joggers en andere natuurgenieters. Er worden jaarlijks ook allerlei aktiviteiten en evenementen georganiseerd.
> Oorspronkelijk was het Vrijbroekpark nat braak- en weiland (een 'broek'), overstromingsgebied van de rivier Zenne. Herders en boeren van de streek gebruikten het als graasland, vandaar de benaming 'vrijbroek'. De provincie Antwerpen kocht het gebied in het begin van de 20ste eeuw op om er een park aan te leggen.
Eppegem
> Dorpen waarvan de naam eindigt op -hem, -gem, -heem of -heim, hebben gewoonlijk een geschiedenis die terug gaat tot minstens de Frankische periode. Het woord -heim betekent zoiets als 'nederzeting' of 'woonstede', vaak wordt de dorpsnaam dan vervolledigd met de eigenaar van de plaats. Voor Eppegem was dit een zekere Ippo, of een gelijkende naam. Archeologische vondsten wijzen er op dat er rond Eppegem nog veel vroeger bewoning was. Niet echt verrassend, de ligging langs de Zenne en de passage van de Romeinse heerweg Asse - Elewijt waren daar zeker niet vreemd aan. In de middeleeuwen bleef Eppegem echter een bescheiden nederzetting met niet meer dan enkele tientallen huizen.
> Een sterke strategische ligging tussen Mechelen en Brussel bracht in de meer recente geschiedenis economisch wat leven in Eppegem. De eerste spoorlijn van het Europese vasteland liep tussen Brussel en Mechelen via ondermeer Eppegem en ook de autoweg N1 doorkruist het dorp. Tijdens WO I had Eppegem fel te leiden onder het geweld, meer dan 170 huizen werden plat gebrand. De dorpskern, gelegen op 100 meter van Streek-GR Dijleland, is niet onaardig. Je kan er enkele oude en smaakvol gerestaureerde gebouwen bekijken.
Leuvense Vaart
> Het Kanaal Leuven - Dijle, beter bekend als de Leuvense Vaart, werd al vroeg gegraven. In 1763 voeren de eerste schepen op het kanaal. Met dit kanaal ontstond een snelle verbinding voor grotere schepen tussen de Brabantse steden Mechelen en Leuven. Tijdens vroegere eeuwen vervulde de Dijle deze verbinding maar de bochtenrijke Dijle en de beperkte diepgang verhinderden verdere ontwikkeling van de scheepvaart.
Zenne
> De Zenne ontspringt op het grondgebied van de gemeente Zinnik (Waals-Brabant), meer precies bij het gehucht Naast. Hier te Hombeek, hebben haar waters er al meer dan 90 km loop opzitten, nog zowat 7 km te gaan tot de monding in de Dijle ter hoogte van het Zennegat te Heffen (noordelijk van Mechelen).
> Tot het jaar 2007 was de Zenne een van de vuilste rivieren van Europa. Hier vanop de brug van Hombeek zag je zelfs schuimkoppen op de rivier drijven. Oorzaak was in de eerste plaats de eeuwenlange vervuiling in het Brusselse. Eigenlijk stroomde hier de stinkende hoofdriool van Brussel met afvalwater van honderdduizenden mensen en vele fabrieken. De Zenne was biologisch dood.
> Sinds het zuiveringsstation van Brussel-Noord in werking is en huishoudelijke afvalwaters zoveel mogelijk gescheiden worden van natuurlijke afwateringskanalen, is de kwaliteit van het Zennewater spectaculair verbeterd. Het is nog geen propere rivier maar ze stinkt alvast niet meer. Er zwemmen weer wat vissoorten in het Zennewater en door het wateroppervlak kan je weer de bodem zien.
Eglegemvijver
> Deze grote, onnatuurlijke plas water ontstond door uitgraving in de jaren '60 van de 20ste eeuw. Om te weten waar al die aarde naartoe is, hoef je maar links te kijken: voor de aanleg van de snelweg E19. De vijver is ongeveer 36 ha groot en tot 20 meter diep en is eigendom van de Vlaamse Gemeenschap. BLOSO organiseert er watersporten zoals zeilen en windsurfen. Op mooie dagen dagen zijn er langs de boorden veel vissers en picknickers te vinden, die nogal eens afval achterlaten. Het onverharde pad dat langs de overkant van de vijver loopt, is eigenlijk aangenamer om over te wandelen, temeer daar het lawaai van de snelweg E19 er niet zo overheerst.
Kasteel van Relegem
> Vanop afstand bekeken ziet het kasteel van Relegem er uit als een onopvallend landdomein. Toch schuilt er een rijke en zeer lange geschiedenis achter. Wellicht was hier al zeker sinds de vroege middeleeuwen een versterking. In de 14de eeuw stond er een versterkte waterburcht met een defensieve functie, waarvan de controle onder het Hertogdom Brabant viel. Het huidige kasteel werd echter in een totaal andere stijl gebouwd, duidelijk residentieel. Het werd na 1750 opgetrokken in de classicistische stijl van die tijd.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GR Dijleland (119 km)