Startpagina > Wandelen > Spoorlijn 163A
Wandelinfo
> Tunnel van Sainte-Cécile (1350 meter): Op 24 juni 2004 werden hekkens geplaatst aan beide uiteinden van de tunnelingangen. Met een politieverordening op bevel van de burgemeester van Florenville werd de tunnel officieel afgesloten. De reden is dat de doorgang voor wandelaars te gevaarlijk is en dat - in afwachting van 'herstel' - daarom de tunnel voor onbepaalde tijd wordt afgesloten. In de praktijk kon je er de voorbije jaren nog steeds door maar het is dus verboden.
>! Update 20 jul 10 !: Helaas is de tunneltoegang van Sainte-Cécile aan beide zijden weer afgesloten, ditmaal met een steviger hek dat het wellicht iets langer volhoudt dan de vorige (nadar)-hekkens. Door de tunnel zelf kan je dus momenteel helaas niet meer passeren, het is in principe verboden en er is geen eenvoudig en snel alternatief om de passage te omzeilen. De zuidelijke toegang tot de tunnel van St Médard is moeilijker geworden door verdere overgroeiing en een flink aantal gevallen bomen.
Update 26 aug 10: Er is nu ook prikkeldraad boven de hekkens aan de tunnel van Ste Cécile toegevoegd! //
Update 15 sep 10: De afspanning is aan beide zijden alweer opengebroken. //
Update 15 mei 11: Situatie aan de tunnel van Ste Cécile. Hekkens zijn nog nog steeds opengebroken. //
Update 10 okt 11: Idem.
Update april 12: Idem.
Update mei 12: Situatie onveranderd voor tunnels St Médard en Sainte-Cécile.
Update 28 juni 12: De passage op het einde van het spoorterrein te Bertrix waar je 'door overwoekering van duizendknoop' moet, is haast onmogelijk geworden en er is niet dadelijk een beter alternatief dan helemaal terugkeren tot de weg Bertrix - Orgeo. Door de werken op het terrein en het doodlopend pad raden we deze route dus niet langer aan. Start je tocht langs spoor 163a beter in de buurt van het dorp Orgeo, bereikbaar met bus 163a (niet tijdens het weekend) of te voet over de asfaltweg.
Update 2 juli 12: Ditmaal over de tunnel van Linglé (Côte d'Aise). De gemeente Herbeumont meldt dat sinds 28 juni de doorgang van deze 250 meter lange tunnel niet meer deel uitmaakt van 'La Voie des pierres qui parlent'. Dat is het mooi themawandelpad dat spoorlijn 163a volgt van het voormalige spoorstation van Orgeo-Ardoisières tot Herbeumont over 7 km. Nog steeds problemen omdat die tunnel van Linglé eigenlijk privé-eigendom is en hierdoor de gemeente nu het wandelpad moet omleiden hoog boven de tunnel over zowat 2 km. Dat conflict over eigendomsoverdracht raakt maar niet opgelost. Voor zover ik weet is het in principe nog steeds mogelijk om door de tunnel van Linglé te wandelen voorbij de barelen maar je begeeft je daar dus zonder toelating op privé-domein.
Update 7 nov 12: Verandering situatie tunnel Sainte-Cécile. Beide tunneningangen zijn afgesloten met een nieuwe, stevige, metalen afsluiting. Daarbovenop zijn nog 5 rijen prikkeldraad aangebracht.Ondanks de vijf prikkeldraden die men nu boven de nieuwe afsluiting heeft geplaatst valt er voor de waaghalzen toch over de afsluiting te klimmen zonder deze te moeten open breken of beschadigen, hoewel er natuurlijk het risico bestaat dat je je bezeert als je je evenwicht verliest en op de prikkeldraad terecht zou komen.
Update 21 mei 13: Situatie tunnel St Médard onveranderd. Zeer moeilijk bereikbaar van beide zijden: gevallen bomen, dicht struikgewas, modderig, passage onderwater tot 40 cm hoogte.
Update juni 13: Tunnel Ste-Cécile: De prikkeldraden boven de afrasteringen bij beide tunnelingangen zijn doorgenknipt. Je kan zo over de afrastering heen klouteren, wat niet betekent dat het ook officieel is toegelaten.
Tunnel St Médard: Onveranderd.
Tunnel Linglé: Barelen staat geopend, verbodsborden zijn afwezig en bewegwijzering wandelroute loopt door de tunnel.

Update juli 13: Tunnel Linglé: De toeristische dienst van de gemeente Herbeumont bevestigt dat het in principe nog steeds niet is toegelaten de tunnel te gebruiken zonder de toestemming van de eigenaar en dat dus de omleiding van de officiële wandeling nog steeds van toepassing is.
Update aug 13: Tunnel Linglé: Ook de gemeente Herbeumont bevestigt dat de tunnel van Linglé niet openbaar toegankelijk is.
Update okt 14: Tunnel Linglé, officieel is de situatie onveranderd, tunnel wordt wel gebruikt voor trailrunningparcours.
Tunnel Ste-Cécile: Onveranderd.
Update mei 16: Situatie zelfde gebleven voor de drie tunnels. Ook in de tunnel van Linglé gaat iedereen door.
Update juli 16: De toegankelijkheid tot de tunnel van St Médard verslechtert verder. Maak aan de Herbeumont-zijde eventueel gebruik van de koorden ter hoogte van de tunnelingang om daar pas af te dalen in de bedding.
Update april 17: Toegangssituatie tot de tunnels van St Médard en Ste Cécile is zelfde gebleven.
> Deze lijn bedient vanuit Bertrix achtereenvolgens Orgeo, Gribomont, Saint-Médard, de leisteengroeve (Halte Les ardoisières), de museumgroeve (Halte Les ardoisières-musée), Linglé, Herbeumont-centrum, Conques-hotel (Halte Conques-prieuré), Sainte-Cécile, Pérensart Muno-centrum en Lambermont. 5 ritten heen en terug per dag. Eén van die ritten rijdt niet verder dan Herbeumont. Deze bus rijdt zowel in de school- als vakantieperiode, maar rijdt niet tijdens het weekend! Tussen Herbeumont en Saint-Médard zijn weinig haltes, afstappen aan de verkeerde halte kan een paar km wandelen extra betekenen. Check de actuele vertrekuren en route van deze bus op de site van TEC.
> Tussen Muno, de Franse grens en Carignan (afstand 10 km) is geen openbaar vervoer. Terugwandelen is de enige optie. Probeer anders te liften al terug wandelend noordelijk en pik de bus op in Lambermont of Muno. Er is weinig grensoverstekend verkeer tussen Messempré en Muno, maar dit verhoogt mogelijk net je kansen op een lift.
> Update juni 2013, Pieter Geens: "Omdat er geen bussen rijden in het weekend (en er geen andere verbindingen zijn vanuit Frankrijk), is het een idee om fietsen mee te nemen in/op de auto, de auto te parkeren, bv. aan het laatste huis van België (cabaret l'Ermitage, zie p. 8 beschrijving). Vanaf daar een fietstocht van +- 25 kilometer naar het begin van de railtracking: de spoorbrug van de Rue Haute in Orgeo (fietsen via oude stationsplein Muno, Rue des Vieilles Voies, Rue de Cugnon, Brugje 163a (Rue de la Gare) onder en iets later links Forêt de Muno in (stevig bergop door het bos!), links naar A la maison Blanche, recht naar Rue des Routis (bergaf!) Mortehan, Bois de Detoi (bergop!), langs Institut La Clairière de Rue des Ardoisières recht oversteken naar Rue de la Vierre, zo naar de spoorwegbrug in Orgeo). "
Hoe er geraken?
> Er zijn een aantal campings die binnen redelijke
* Km 00,0: Luxecamping 'Bertrix' ligt op 2 km van de spoorlijn.
* Km 09,5: Verschillende campings in Cugnon en Mortehan, op 2 km van de spooriljn.
* Km 12,4: Camping 'La Garenne', op 200 meter van Pont de la Garenne. Update juli 2016: Evy: "Deze ligt ook zeer mooi naast de trail, veel minder lawaai dan op Armocamps en de helft goedkoper. Deze camping blijkt ook veel properder te zijn. "
* Km 13,7: Camping 'Champ , op 150 meter, vlak voor het viaduct over de Semois. Nogal vervallen sanitair. Sterk punt van deze camping is de setting onder het viaduct.
* Km 18,7: Camping 'de la Semois', Sainte-Cécile op 1,5 km van de spoorlijn.
* Geen officiële campings bij de spoorlijn verdere 17 km.
> Tussen Mortehan en Sainte-Cécile zijn nog veel meer overnachtingsmogelijkheden, vooral rond Herbeumont. Contacteer de toeristische diensten van Florenville, Herbeumont of Carignan.
> In Gilbert's List vind je nog een paar goedkope adresjes voor eenvoudige overnachting (max 15 € pp), deze zijn mogelijk niet opgenomen in lijsten van toeristische diensten. Ze zijn gelegen in Gribomont, Saint-Médard en Sainte-Cécile.
> De opgebroken spoorlijn 163A (+ 19/3) sloot zowel noordelijk te Bertrix als zuidelijk te Carignan aan op belangrijke spoorlijnen
> Bertrix is te bereiken per trein vanuit Namen met
> Zuidelijk sluit lijn 19/3 aan te Carignan op de spoorlijn door de vallei van de Chiers: Charleville-Mézières - Longuyon. Het is mogelijk om vanuit Brussel Carignan via deze lijn te bereiken, maar het is een dure, tijdsintensieve en ingewikkelde route. Te vermijden.
> Om vanuit Bertrix het eigenlijke startpunt van de oude spoorlijn, Y Orgeo, te bereiken zie de pagina over de aanlooproutes of het railbook.
> Op Belgisch grondgebied werd passagiersvervoer op spoorlijn 163A rond 1959 vervangen door een busdienst met hetzelfde filmnummer 163a. Ondertussen bestaat busdienst 163a al langer dan de jaren dat er passagiersvervoer was op spoorlijn 163A. De busroute volgt grotendeels de loop van de oude spoorlijn.
Viaduct Conques - Herbeumont bij de bouw rond 1905 (foto Duparque).
Ochtendzicht vanuit de tent
op het viaduct van Conques
Openbaar vervoer langs de oude spoorlijn
tunnel sainte cecile
Tunnel Conques (1350 meter), ooit de langste van België
(NGI-kaart autorisatie publicatie)
Tunnel Linglé - 250 meter
Tunnel van Saint-Médard
Station Bertrix 'by night'
Overnachten
Kaart met het traject en de haltes van TEC-lijn 163a (in olijfleur).
De rode stippellijn is het traject van de oude spoorlijn 163a,
Toegang tot de viaducten
Toegankelijkheid van de spoorbedding
> De 3 viaducten zijn allen toegankelijk. Op het viaduct van Conques - Herbeumont wandel je sinds 2003 door een muur van afrastering: De metalen (en weinig esthetische) hekkens werden er geplaatst omwille van veiligheidsredenen. De oorspronkelijke borstwering bovenop was op plaatsen sterk afgebrokkeld en veroorzaakte steenval.
9 railtrackingideeën langs spoorlijn 163A
Wandeling van Bertrix tot Carignan in 2 dagen (35,5 km)
> Thema van deze wandeling is zo kort mogelijk bij of op spoorlijn 163A lopen en de lijn volgen van begin- tot eindpunt, dus van Bertrix via Muno tot Carignan. Zowel de eerste 3 km als de laatste 6 zijn weinig interessant: Vrij vlak wandelen en veel over asfalt omdat de spoorlijn bij begin en einde nog in gebruik is. Dit is dan ook een wandeltocht voor railbuffs. Van Orgeo tot Sainte-Cécile is dit echter een biezondere wandeling, tussen deze dorpen liggen 3 tunnels en 2 viaducten. We
Railtracken rond Bertrix kan best fun zijn! (oude postkaart)
Langeafstandspaden in de buurt.
GR 16 - Sentier de la Semois / TransSemoisienne, onderdeel van het Ardennen-Eifelpad en E3: Gemarkeerd als een Grande Randonnée met witrode strepen (Arlon - Monthermé). Dit pad in de omgeving van Sainte-Cécile en Herbeumont behoort tot het het allermooiste van het Ardennen-Eifelpad, het werd gecreëerd als een pad van Touring Club in 1922 onder de naam Sentier de la Semois, sentier nr 4.
GR 129 - Dwars door België. Brugge - Aarlen. Aan het deel door de Ardennen en de Gaume wordt in 2011 volop uitgewerkt. Vanaf zomer van 2011 zou je de nieuwe GR-tekens moeten tegenkomen op het 163a-deel in de omgeving van Orgeo-Ardoisières. Deze route wordt vermoedelijk officieel geopend in 2012. Update 1 april 2012: Route is bewegwijzerd, volgt 163a tussen Pont de la Blanche en Pont de Duny. Verslag.
Gaumeroute: Circuitwandeling van 140 km door de Gaume en Frans Lotharingen. Een route van GTA, gemarkeerd met gele en witte strepen of klevers. Passeert langs Sainte-Cécile. Deze route is beschreven in een topografische gids. De witgele markering ter hoogte van Linglé is van de fietsvariante van de Gaumeroute.
Historische publicaties en wandelgidsen
Kaarten
> 'Chemins de Traverses' is een aantrekkelijk boek van Gilbert Perrin, enthousiast speurder naar oude spoortrajecten en de mogelijkheden om er over te wandelen of te fietsen. Perrin bracht via programma's op de RTBF de RaVelroutes sterk in de aandacht in Wallonië. Dat resulteerde in een nieuwe tweeledige boekenserie, 'Guide des Chemins du rail', waarin meer gedetailleerd alle afgeschafte spoorwegen van België worden besproken en concrete wandel- en fietsvoorstellen worden aangereikt. 'Chemins de Traverses' is nog moeilijk te vinden, maar de 'Guide des Chemins du rail' is nog te koop of te bestellen. In beide boeken komt lijn 163A uitgebreid aan bod.
> '150 ans de train en Luxembourg belge' van Jean-Claude Delhez verscheen in oktober 2008 ter gelegenheid van 150 jaar lijn 162 (Brussel - Luxemburg). In het boek is een speciaal hoofdstuk volledig gewijd aan het spoor Bertrix - Muno.
> Een gelijkaardig boek is 'Sur les rails d'Ardennes et de Gaume' van Pascal Dumont en Olivier Geerinck. Zowel lijn 163A in België als de spoorlijn Carignan - Messempré komen aan bod. Goeie research voor de tekst, aangevuld met aantrekkelijke oude foto's uit privé-collecties.
> Het niet meer bestaande tijdschrift 'Trans-Fer' bracht in 1986 een bijzonder nummer uit over de spoorlijnen in de Gaume, met nogal wat aandacht over de geschiedenis van spoorlijn 163A.
> Bij Lannoo werden eind jaren '90 twee goedgeschreven en praktisch bruikbare wandelgidsjes uitgegeven waarin een wandel- en fietstraject langs spoorlijn 163A aan bod komt, inclusief de passage door één of twee tunnels:
> In 'Langs oude Ardense spoorwegen' reikt Gunter Hauspie je een fietsvoorstel aan waarbij spoorlijn 163A minutieus wordt afgefietst tussen station Orgeo-Ardoisières en Messempré. De terugweg over rustige parallelwegen maakt de cirkel van 55 km rond. Gunter spekt als historicus de trajectbeschrijving aan met anekdotische achtergrondinfo, alles geschreven in een aantrekkelijke stijl.
> 'Avontuurlijk wandelen in de Ardennen' van Ludo van Lint is een boekje dat wat cultstatus heeft verkregen, zeker omdat ook dit werk niet meer is herdrukt sinds 1998. De 1350 meter lange tunnel van Ste-Cécile (sinds 2004 officieel gesloten) speelt een hoofdrol in een wandeling van 13 km. Je wandelt via de tunnel tot Saint-Cécile om dan langs de Semois terug naar Herbeumont te stappen (zie ook bij de etappebeschrijvingen in dit verslag). Een tweede wandeling blijft in de buurt en passeert ondermeer langs het uitzichtpunt 'Tombeau du Chevalier' en de burchtruïne van Herbeumont. Schemakaartjes en goede tochtbeschrijving.
> De toeristische kantoren van Bertrix en Herbeumont hebben een flyer ter beschikking over 'La voie des pierres qui parlent' ('het spoor van de sprekende stenen'). Je vindt hierop een korte voorstelling van de 6,9 km lange wandeling over L163A die vertrekt bij de leisteengroeve nabij de Pont de Blanche en eindigt bij het voormalige station van Herbeumont. Er staat weinig in, meer uitleg vind je op de 8 attractieve informatieborden langs het wandelpad.
> Bij dit project, dat ondermeer met Europees en Waals overheidsgeld werd gefinancierd, hoort ook de mooie brochure 'Murmures de pierres' ('fluisterende stenen'). Aan de hand van poëzie, korte teksten en mooie foto's wordt de streek en haar verbondenheid met de leisteen belicht. Leisteenconstructies in de nabijgelegen traditionele dorpen Mortehan en Cugnon komen aan bod, maar ook even spoorlijn 163A die dwars door dit leisteengebied snijdt en een beetje de rode draad vormt om dit gebied en zijn (bijna) verdwenen leisteennijverheid te ontdekken.
> Over de grens met Frankrijk loopt lijn 163A als industriespoor 19/3 door een gebied dat de toeristische entiteit 'Le Pays des Trois Cantons' kreeg opgeplakt. Het traject dat we verder in de routebeschrijving zullen volgen is in feite voor niet-railenthousiasten weinig interessant, in de 'topo-guide' van de streek vind je echter uitstekende wandelsuggesties, vergezeld van een topografisch kaartje, routeverloop, bezienswaardigheden onderweg én Nederlandse vertaling! Voor het gebied Pure-Osnes kan deze alternatieve wandeling van pas komen als je niet persé hier naast of op de sporen wil wandelen.'Le pays des trois cantons' is bij ons een haast onbekende streek, maar eigen wandelervaringen zijn zeer goed meegevallen. Dit mapje met 12 uitgewerkte wandelingen is te verkrijgen in het 'Pavillon d'Accueil du Territoire du Sanglier', gelegen langs de weg Florenville - Carignan, net over de grens of in het toerismekantoor van Mouzon. Update juni 12: Dat Pavillon d'accueil is geen toeristische dienst meer.
> Het dorp Muno heeft zijn eigen VVV en verkoopt eigen brochures. Twee daarvan droegen onze biezondere interesse uit omdat spoorlijn 163A aan bod komt. 'Info-piste RAVeL' verscheen naar aanleiding van de herinrichting van de spoorbedding tussen Sainte-Cécile en Muno tot recreatief pad. De geschiedenis van spoorlijn 163a wordt nog eens uit de doeken gedaan, aangevuld met enkele anecdotes. In 'Info-Randos et promenades' vind je allerlei korte beschrijvingen van lgemarkeerde lokale paden die bijna allen in de buurt van de spoorlijn lopen. Beide publicaties van de VVV van Muno zijn interessant omdat ze geschreven zijn door René Incourt, zijn vader was vanaf de jaren '30 voor Ste-Cécile en Muno nog de enige plaatselijke spoorverantwoordelijke. Nogal wat info is dus uit eerste hand.
> 'Herbeumont, son histoire, ses histoires, ses saglés' is een boek dat een pak artikels groepeert die vroeger in het lokale heemkundige tijdschrift van Herbeumont verschenen. Uiteraard komt de geschiedenis van de spoorlijn aan bod, ondermeer in getuigenissen van dorpsbewoners.
> Als je echt alles wil weten over spoor 163a dan is kennis van het Frans onontbeerlijk. Behalve informatiegaring uit eigen waarnemingen, mails met wandelaars en contacten met inwoners van de streek, raadpleegden we ook een pak boeken en brochures. Hieronder de meest interessante:
> Wil je de wijde omgeving rond spoorlijn 163A verder exploreren dan kunnen we je van harte de wandelkaarten 'Chiny, Florenville, Herbeumont' en 'Herbeumont, St-Médard, Straimont' aanraden. Tesamen dekken ze het hele trajectverloop van spoorlijn 163A. Je vindt er ook een aantal wandelsuggesties op uitgewerkt die raken aan spoor 163A, zoals de lokale paden naar 'Roche à l'Appel' of de GR-trajecten naar de uitzichtpunten boven Herbeumont. Gegarandeerd weken wandelplezier in dit boeiend wandelgebied op de grens van Ardennen en Gaume. Te koop voor enkele euro's in alle toeristische diensten van de regio: Florenville, Bertrix, Herbeumont, Muno of via het NGI. Schaal 1:25.000.
Wat neem je mee?


* De usual stuff voor een wandeltocht of trekking +
* Stafkaarten of wandelkaarten van het gebied (Herbeumont / Florenville). (Zie lager bij 'publicaties')
* Eventueel een print van het railbook op deze site.
* Schema van de busuren van buslijn 163a. Zie site TEC.
* Die-hard railtrackers die overgroeide beddingdelen willen doordringen ipv rond te lopen vinden mogelijk een wandelstok handig om een pad te banen over opgeschoten netels en andere prikkende gewassen.

Voor de tunnels:


* Een zaklamp en batterijen voor de passage door tunnels.
* 's Zomers warmere kledij voor de passage door tunnels en een bezoek aan de mijn 'Au Coeur de l'Ardoise' (10°).
*
Bij exploratie van de tunnel van Ste-Cécile tijdens harde vriestemperaturen of bij daarop volgende dooi: Een valhelm (gevaar voor vallend ijs en baksteen).
* Bij exploratie van de tunnel van Saint-Medard: Een paar laarzen of een extra paar (slechte) schoenen, kousen en handdoek om door het natte gedeelte bij het tunneleinde te lopen.
Speuruitrusting
> Stafkaarten (NGI 1:20.000): Nrs 64 7/8 - 67 3/4 - 67 5/6 - 67 7/8.
* Orgeo - N884 Babinay (5 km): Variërend van redelijk toegankelijk tot moeilijk doordringbaar. Let op moerasachtige modder op de beddingranden. Struikgewas, netels en beken bemoeilijken de doorgang op sommige plaatsen. édard mogelijk tot 50 cm water over 30 meter.
* N884 Babinay - Net voorbij het viaduct van Conques over de Semois (9 km): Piece of cake, vlot wandelpad, onverhard of licht verhard.
* Voorbij viaduct Conques - Sainte-Cécile (4,5 km): Redelijk toegankelijk, af en toe wat natte stroken en dichte zijbegroeiing. Halverwege ligt wel de officieel afgesloten tunnel van Ste-Cécile.
* Sainte-Cécile - Station Sainte-Cécile (0,5 km): Doorgang onmogelijk: Dicht gegroeid + spoorbrug afgebroken.
* Station Sainte-Cécile - Franse grens (7,6 km): Geasfalteerd (RAVeL).
* Franse grens - Messempré (1,4 km): Vlot pad, onverhard.
* Messempré - Fabriek Prisma (1,5 km): Spoorbedding verdwenen, parallelwegen asfalt.
* Fabriek Prisma - Carignan (5,8 km): Aktieve spoorlijn, singletrack, 1 trein per dag.
> Spoorlijn 163A op Google Maps (met dank aan Michael.)




Gevaar in de spoortunnels



Probleem is vooral het gevaar voor vallend gesteente uit het tunnelplafond. Vooral de waterinsijpeling, de vochtigheid en de wisselwerking van vorst en dooi tijdens de winter zorgen voor grote schade. 's Winters is er dus reëel gevaar voor vallende stukken baksteen uit het plafond. De massa stalactieten die worden gevormd bij hard vriesweer storten onder hun gewicht vaak neer, daarbij stukken plafond meesleurend. Van het 'herstel' waarnaar het politiebevel refereert is voor zover ik weet helemaal geen sprake. Er zijn nog steeds geen concrete plannen voor herstel, laat staan dat er een budget is om het verval van de tunnel te stoppen. Officieel is deze tunnel eigenlijk afgesloten.
> Tunnel van Saint-Médard (675 meter): Deze tunnel is niet officieel afgesloten, maar ze ligt zo verstopt in het landschap dat weinigen ze weten te vinden. De tunnelwanden en het plafond zijn in goede staat en er is weinig waterdoorsijpeling. Waarom deze tunnel in veel betere staat is komt vooral omdat er minder baksteen is in verwerkt bij de bouw ervan, maar meer blokken hardsteen.
Toch ook opletten hier. In het midden van de bodem loopt een afwateringskanaal. De platen die dat kanaaltje afdekken zijn op vele plaatsen weggerot of doorgeroest, waardoor je onverwacht 30 cm dieper zakt. Vermijd daarom midden in deze tunnel te wandelen, maar zoek de zijkanten op. De zuidelijke kant van de tunnel staat onderwater, ook 's zomers. Het water staat ongeveer 20 à 40 cm hoog. Botten zijn daarom mogelijk niet voldoende. Neem een extra paar schoenen mee. Als je de tunnel uit bent en op drogere grond komt verander je van schoeisel.
> Tunnel van Linglé (250 meter): Bijna geheel droog. Ze is in goede staat en zelfs officieel opgenomen in het traject van het wandelpad dat in 2006 werd geopend.
Update juli 12 over de tunnel van Linglé: Deze tunnel is nog steeds in privé-handen, officieel mag je er niet door. Het wandelpad van de gemeente Herbeumont loopt er niet meer door sinds 28 juni 12. In de praktijk wordt er wel doorgewandeld.
Update juli 12 over de tunnel van Linglé: Deze tunnel is nog steeds in privé-handen, officieel mag je er niet door, in de praktijk is het wel mogelijk. Het wandelpad 'La voie des pierres qui parlent' is sinds 28 juni 2012 helaas omgeleid over zowat 2 km om de tunnel van Linglé te vermijden en klimt nu naar de Barbarakapel, hoog boven de vallei van de Aise om daarna weer aansluiting te zoeken met de spoorlijn. Officiële omleiding (.pdf): Modification ravel
Update mei 2016: In de praktijk wandelt eigenlijk iedereen wel door de tunnel. Update juli 16: idem.

Fietsen over spoorlijn 163A
> Niet het hele traject is per fiets te volgen. Met uitzondering van de tunnel van Saint-Médard is het volledige traject - zoals in de routebeschrijving voor wandelaars - te volgen als je op een MTB fietst. Vergeet geen verlichting mee te nemen. Met een trekkingfiets wordt het al wat moeilijker. Vanaf Orgeo-Ardoisières kan je over de 'Voie des pierres qui parlent' fietsen. Tot net na het viaduct kan je verder fietsen (verlichting nodig voor de tunnel van Linglé). De passage door de tunnel van
lossen de spoorlijn niet. Scharnier tussen de 2 dagen is Herbeumont, waar je kan kamperen onder het fantastische viaduct van Conques. Dit is de tocht zoals ze beschreven is op de volgende 8 pagina's en waarvoor ook het korte en printvriendelijke railbook voorhanden is. 'Ontsporen' voor een bezoek in de omgeving betekent meteen kilometers extra bovenop de 35,5 km.
Rondje spoor 163A + Ardennen-Eifelpad-GR16 (16 km)
> Start en aankomst te Sainte-Cécile of vanuit de camping onder het viaduct van Conques. Vind in het dorpscentrum Sainte-Cécile de witrode GR-padmarkering van het Ardennen-Eifelpad (nu GR 16 - Sentier de la Semois genaamd). Opgelet! Volg dit pad niet richting Chassepierre, maar in de richting van het gehucht La Mecanique en de Semoisoever. (Als je voorbij een kapel gewijd aan Sint-Donaat komt wandel je in de verkeerde richting!)
Avontuurlijke dagtocht Herbeumont - Ste-Cécile (12 km)
> In het boekje 'Avontuurlijk wandelen in de Ardennen' van Ludo van Lint is een ongemarkeerde wandeling beschreven van 12 km die gedeeltelijk overeenstemt met de wandeling hierboven. Het verschil is dat deze wandeling vertrekt vanuit Herbeumont-centrum en niet helemaal tot Saint-Cécile loopt. Na de passage N-Z door de tunnel van Ste-Cécile neemt deze wandelsuggestie net ten zuiden van de tunnel links een paadje omhoog om dan zo bij de Semoisoever te komen en
Avontuurlijke dagtocht 'Land van leisteen' (18 km)
> Gert Sonck stippelde een mooi circuit-parcours uit dat de spoorlijn volgt over bijna 6 km, tussen de spoorbrug 'Pont de Duny' tot voorbij de tunnel van St-Médard. De cirkel wordt rond gemaakt met een lange bospassage ten noorden van de vallei van de Aise, waarbij je ondermeer het arboretum van Bertrix passeert en het mysterieuze 'château des fées'. Vertrekpunt is de kerk van Orgeo. Het venijn zit in de staart van de wandeling: Je passeert namelijk door de verborgen en wat verzopen tunnel van St-Medard! De wandeling 'het land van de leisteen' is volledig te downloaden via de site van Gert, 'originele wandelingen in België'. Je kan overigens op die site ook een wandeling vinden die vanuit Herbeumont een ander stukje spoorlijn 163a verkent.
richting Herbeumont te vervolgen. Dit boekje wordt niet meer verdeeld door uitgeverij Lannoo, maar mogelijk vind je het nog wel in je bibliotheek.
> Laat je over 12 kilometer leiden door dit pad langs de Semois. Na 4,5 km moet je even klimmen naar een uitzichtpunt maar aangezien je bijna de hele tijd bij de Semois blijft is het vrij vlak wandelen. Rond half oktober is het hier werkelijk schitterend, als de bossen in vlammende kleuren staan. Hou wel rekening met mogelijk drijfjacht en omleiding tussen 1 oktober en 31 december. Op het einde passeer je over een asfaltweg de voormalige abdij van Conques (nu hotel-restaurant) en 600 meter verder wandel je onder de spoorbrug van lijn 163A. Vind even na deze brug een pad links dat je op de spoorwegberm brengt. Hier verlaat je dus GR-Semois.
> Je kan eventueel even tot het majestueuze viaduct wandelen of als je tijd hebt moet je ook zeker eens tot de uitzichtpunten Moulin en Tombeau du Chevalier wandelen (1u20 H/T) door GR-Semois te blijven volgen.
> We lopen dus nu over spoorlijn 163A in de tegengestelde richting van het viaduct (zuidelijk dus). Na 1,4 km kom je bij de tunnel van Ste-Cécile (1350 meter lang). De tunnel is officieel afgesloten, wandel er door op eigen verantwoordelijkheid, het is verboden. Aan het andere einde stijg je licht en bereik je wat later de ingang tot het dorp Sainte-Cécile. Wandel terug naar het centrum. Voor het gedeelte over GR 16 zie ook het wandelverslag over deze route.
> Afstand (zonder 'zij-uitstappen'): GR-Semois 11 km / L163A 4,7 km / naar Saint-Cécile 0,3 km. Totaal: 16 km.
1 dag L163A in combinatie met bus (19 km)
> Neem in Muno bus 163a noordelijk en stap af bij halte 'Orgeo-Ardoisières' (rit van 30 min). Volg vanaf de steengroeve het wandelpad 'Voie des pierres qui parlent' tot Herbeumont en vervolg over de spoorbedding via Sainte-Cécile helemaal tot Muno. Inbegrepen zijn 2 tunnels, 3 viaducten en talloze bruggen. Het laatste stuk is geasfalteerd. Onderweg kan je eventueel combineren met enkele zijbezoeken of je kan inkorten door de bus te nemen in Sainte-Cécile ipv in Muno.
Spoorverkenning met kinderen (7 km)
> Start in Herbeumont bij het voormalige station (nu een grote parking), 700 meter van het dorpsplein van Herbeumont. Op de parking wandel je rechts de spoorbedding op. Volg nu over 6,7 km het wandelpad 'Voie des pierres qui parlent'. Onderweg infopanelen die de oude spoorlijn en de nijverheid van de steengroeven visualiseren. Na 2,2 km een picknicktafel en kort daarna de droge en risicoloze tunnel van
Linglé (250 meter). Neem een zaklamp mee. Bij het infobord over Pont de La Blanche (op 6,4 km) loop je naar beneden over een paadje naast het viaduct. Wandel naar de gebouwen van 'au coeur de l'ardoise'. Bezoek met de kids de ondergrondse leisteenmijn. Je kan hier ook iets eten of drinken in afwachting dat bus 163a langs de weg voorbij komt. Neem de bus terug terug naar Herbeumont. Controleer de busuren op voorhand, geen bussen op zaterdag en zondag!
3 of 4 dagen tijd?
> Wandel langs de spoorlijn en bezoek alle bezienswaardigheden die in de buurt van de spoorlijn liggen: Mijnbezoek 'au cour de l'ardoise', kasteelruïne Herbeumont, wandel langs de Semois tussen Herbeumont en Sainte-Cécile, uitzichtpunten 'Tombeau du Chevalier' en 'Moulin', wandeling Roche à l'appel. Koop de wandelkaart 'Chiny Florenville Herbeumont'.
Conques is eigenlijk ook wel te doen met een trekkingfiets (ik deed het zelf), maar ik zou het toch niet aanraden, enkel te overwegen per MTB. Tourfietsers zoeken dus best een alternatief voor de tunnel van Ste-Cécile. Vanaf Sainte-Cécile is het pad geasfalteerd als RAVeL.
> Vanaf de Franse grens volgt terug een onverhard deel, maar best te doen. Vanaf Messempré moet je autowegen op tot Carignan. In het boekje 'Langs oude Ardense spoorwegen' van Gunter Hauspie is een thematocht in circuit over L163A opgenomen: 55 km, waarvan 22 km over L163A en de internationale verbinding.
Railtracking 163A + Packrafting Vierre en Semois
> De oude spoorlijn vormt een interessante en snelle verbinding tussen de Semois bij Herbeumont en de Vierre. De Vierre mag ook wettelijk bevaren worden tijdens het winterhalfjaar tussen Martilly en Suxy. Vanuit de tunnel van St-Médard is het niet zo lang wandelen naar de Vierre via Gribomont naar Martilly over rustige asfaltwegen en vanuit Suxy valt de Semois snel te bereiken door het Foret de Chiny.
> De Semois en de tunnel van Ste-Cécile liggen op hun beurt ook maar op een beugscheut van elkaar. Dat alles tesamen maakt wel een erg gevarieerd rondje en gezien het packraften langzaamaan ook wel meer en meer aanhangers blijft winnen, vormt die spoorlijn ook een nuttig deel van een interessant rondje voor avonturiers met ne packraft om af te leggen in een lang weekend. Over deze trip en packraften: Zie de Adventure Log van Joery Truyen.


> OK, tijd om eindelijk eens echt het spoor te tracen, we starten in Bertrix en gaan 8 pagina's en 35,5 km door tot het terminusstation in Carignan:

> Spoorlijn 163A op Google Maps (met dank aan Michael.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rail tracking: Spoor 163A (35 km)