Startpagina > Wandelen > GR14 Parijs - Malmedy
> Even boven Champlon neem ik GR14 weer op daar waar ik hem vorige keer verliet, aan een asfaltwegje. van hieruit heb je wijdse uitzichten over groene plateaus met beboste heuvellinten in de achtergrond. Ook op dit punt hebben we zo'n 700 km afgelegd sinds Parijs. Er resten nog minder dan 100 kilometer tot eindpunt Malmedy.
Parijs - Sucy-en-Brie / Sucy-en-Brie - Gretz-Armainvilliers / Gretz-Armainvilliers - Mortcerf / Mortcerf - Coulommiers / Coulommiers - Nogent-l'Artaud / Nogent-l'Artaud - Château-Thierry / Château-Thierry - Dormans / Dormans - Reuil / Reuil - Ay / Ay - Condé-sur-Marne / Condé-sur-Marne - Châlons-en-Champagne / Châlons-en-Champagne - Vitry-en-Perthois / Vitry-en-Perthois - Trois-Fontaines / Trois-Fontaines - Louppy-sur-Chée / Louppy-sur-Chée - Ermitage Saint-Rouin / Ermitage Saint-Rouin - Varennes-en-Argonne / Varennes-en-Argonne - Briquenay / Briquenay - Chémery-sur-Bar / Chémery-sur-Bar - Sedan / Sedan - Bouillon / Bouillon - Naomé / Naomé - Lesse / Lesse - Grupont / Grupont - Saint-Hubert / Saint-Hubert - Champlon / Champlon - Odeigne / Odeigne - Reharmont /Reharmont - Malmedy / *** Variante Saint-Pierremont - Noyers-Pont-Maugis***
> Langs kleine dorpen en een paar snelstromende beken bereikt GR14 één van de populairste toeristische stadjes van de Ardennen: La Roche-en-Ardenne. Tot 2007 was dit stadje het eindpunt van GR 14, nu eindigt de route 75 km verder. Voorbij de campingterreinen van La Roche vangen we de grootste klim op de hele GR14 aan: Bijna 300 meter hoogteverschil ligt er tussen de vallei van de Ourthe en de beboste Ardense hoogten naar afgelegen Dochamps toe, een erg prettig en woest wandelstuk overigens. Ook na Dochamps dwalen we door de donkere bossen van de Hoge Ardennen, geleid door de onmisbare GR- streepjes. Het woud opent pas als we rustig Odeigne naderen.
> Bustransport vanuit La Roche-en-Ardenne, halte Quai de l'Ourthe, bij de brug die het kortst bij de Place du Bronze is gelegen. Geen treinstation in La Roche, maar TEC-bussen rijden naar en van de stations van Melreux (via Hotton), voor de treinlijnen Ourthevallei - Luik en Marloie (Marche-en-Famenne) voor de lijn Libramont - Luik/Namen. Champlon, Dochamps en Odeigne worden sporadisch per bus bediend, ook in de vakanties. De lijn van La Roche naar het busdepot van Manhay passeert langs Dochamps een paar keer per dag maar passeert zelden ook langs Odeigne. Stap voor Odeigne eventueel af in Moulin Crahay + een paar km te voet. In Manhay stopt ook expresbus 1011 (Luik - Athus).
Rossige herfstkleuren op een hoogveenplateau tussen La Roche en Dochamps
Mierchamps, calvarie
> Terug op GR14: Ter hoogte van de bibliotheek naar rechts en zo kom je op het marktplein van La Roche terecht. Aan de Place du Bronze hebben we hartje La Roche-en-Ardennen in de Ourthevallei bereikt.
Kerk Journal
Journal, bron
> Bevoorrading in Champlon, op 2 km van GR14 (Spar, bakker) en La Roche-en-Ardenne (alles). Na La Roche is er pas bevoorradingsmogelijkheid op de volgende etappe in Lierneux (30 km na La Roche). Jeugdherberg in Champlon (op 2,5 km van GR14), enkele campings zijn langs het GR14-pad gelegen: Net na La Roche-en-Ardenne en bij het verlaten van Dochamps. Taverne bij de afdaling naar Dochamps (onregelmatig open). VVV met oa wandelkaarten in La Roche-en-Ardenne.
Bron onderweg naar La Roche
Transardennaise®, een 153 km lang pad van la Maison de la Randonnée® GTA Belgique asbl dat in La Roche-en-Ardenne vertrekt en eindigt in Bouillon. Markering met geelwitte strepen. Het is op deze route dat SGR zich heeft gebaseerd om het traject van het 'Sentier de l'Ardenne' (GR14 dus) te ontwerpen.
Een ander GR-pad komt vanuit Luik en volgt de Ourthe tot haar oostelijke monding en verder door tot Diekirch in Luxemburg. Dit is GR57, een route van 284km, La Roche-en-Ardenne ligt halfweg. Je vindt volledige beschrijvingen van deze routes elders op Trekkings.be.
> GR14 komt aan het hotel 'Gai Sejour' in Grande Strument (vroeger een boerderij) om daar in de buurt een sterk stijgend pad links te nemen. Het loopt een beboste helling op om snel de N89 te bereiken. Aan de andere kant van de N89 in dezelfde richting verder klimmen om een meer open gebied van velden te bereiken. Op het plateau links meedraaien en net
> Dit gebied wordt ook de 'Vallée des Tombes' (Vallei van de Graftombes) genoemd. De kasteelheer van Mierchamps, Jehan de Snocq, organiseerde hier ooit een steekspel voor ridders. Zijn respect voor het christelijke geloof was niet erg groot want het tornooi vond plaats op Allerzielen, een dag waarop het toen nog taboe was om iets anders te doen dan respect te tonen voor overledenen. Een steekspel hoorde daar zeker niet bij. Plots kwam er een ridder opdagen op een groot paard, gekleed in een rood gewaad en vergezeld van een schildknaap. De rode ridder richtte zich tot Jehan de Snocq met de woorden dat het ongepast was zich zo te amuseren op een dag als vandaag. De heer van Mierchamps repliceerde met hem uit te lachen en te bespotten. Plots gebeurde er iets onverwachts: Met veel lawaai werden alle aanwezige ridders getransformeerd in grote stenen. Hun schildknapen veranderden in kleinere stenen.
> Misschien stond hier ooit een kruisbeeld, omdat de plaats Croix de Journal heet, maar daar is nu niks mee van te bekennen. Het asfaltwegje maakt hier ook een bocht naar links om op het lager gelegen dorpje Journal af te stevenen.

> GR14 komt in Journal net voor de kerk langs een bron. Ze produceert heel genereus water. Er staat hier zelfs een infobord met plaatsen in de omliggende dorpen waar je nog meer opborrelend water tegen komt: Bronnen, veedrinkplaatsen en wasplaatsen, dingen die sinds de aanleg van waterleiding wat overbodig werden. Doordat er hier op en rond dit plateau traditioneel veel veeteelt is beschikken de meeste dorpen over gelijkaardige bronnen. Handig voor de 21ste wandelaar, tenminste als je lichaam niet te afhankelijk is van gesteriliseerd water. De bron- en drinkbakken van Journal zijn alvast mooi gerestaureerd.

> Alternatief: Als je voorbij het huis met bron het asfaltwegje rechts opdraait kan je eventueel het eerste pad links nemen en dit ongeveer 300 meter volgen. Je komt dan op GR57. De aankomst in La Roche-en-Ardenne over GR57 ipv over GR14 is een stuk spectaculairder, met mooie uitzichten.
> Achteraf bleek de mysterieuze rode ridder niemand anders te zijn geweest dan Jezus Christus in hoogst eigen persoon, vergezeld van een engel. Nu nog kan je langs GR14 het resultaat zien van deze spectaculaire transformatie. Grote en minder grote steenblokken liggen in de vallei van de Hévurzaï... (Vertelling vrij vertaald naar M. Cosyn (1925) ).
Uitzicht langs GR14 over La Roche-en-Ardenne in de Ourthevallei bij valavond
Cielle, kapel Delacolette
> GR14 steekt in La Roche na de Place du Bronze de Ourthe over, het nieuwe traject loopt links langs de Ourthekade (stroomafwaarts) voor je de brug oversteekt en loopt dus niet door de hoofdstaat van La Roche. Het pad komt op de asfaltweg net voor een volgende brug. Even links meedraaien met de hoofdweg en net na het monument van Perk rechtsaf over een onverhard pad.
voor een hoogspanningslijn rechts een pad nemen dat langs een huis (bron) op een kleine asfaltweg terecht komt. Deze asfaltweg afdalen naar rechts en (langs een kapel) blijven volgen tot je zo La-Roche-en-Ardenne binnen loopt.
Kapel net voor GR14
La Roche-en-Ardenne bereikt.
Croix de Journal
> Het oude traject tussen Tenneville - Champlon - La Roche-en-Ardenne werd in 2006 sterk gewijzigd. Ik wandelde dit deel vlak na het aanbrengen van de nieuwe routemarkering. Vanaf La Roche-en-Ardenne heeft GR14 een verlengstuk van ongeveer 75 km gekregen. In 2006 was het deel tot Odeigne nog voor zowat 50 % ongemarkeerd met witrode tekens. Dankzij de hulp van wandelmaat Ludo en van SGR-verantwoordelijke voor de prov Luik, Nicole, ben ik er in geslaagd om GR14 zonder witrode markering eind 2006 toch te wandelen. Mogelijk zijn er bij de definitieve markering op het terrein enkele veranderingen maar ik verwacht dat deze minimaal zijn en ik pas de info hieronder aan indien er toch wijzigingen zouden zijn.
Vallei van de Bronse
Oude steenslagweg door het Bois d'Odeigne
Wed tussen Journal en Mierchamps
Brugje over de Bronse
(Helaas, GR14 gaat er niet over...)
> De burchtruïnes zijn te bezoeken (€4, gesloten bij sneeuw). Tijdens de vakantieperiodes komt rond valavond het spook Berthe over de wallen zwerven. Nog meer toeristische kitsch: Een ‘kermistreintje’ rijdt rond het stadje bij mooi weer (€5). Verder zijn er nog de musea over blauw aardewerk en over de Slag om de Ardennen (1944). Voor een ander mooi panorama over de stad kan je een korte wandeling maken naar het uitzichtpunt van Deister via de kapel van Ste Marguérite (wandeling 4). In het toeristische kantoor van La Roche kan je ondermeer een gratis gids krijgen met alle attracties, openingsuren en overnachtingsmogelijkheden. Wil je een camping dan kan je GR14 blijven volgen, het pad komt langs enkele campings die binnen wandelafstand van La Roche-en-Ardenne zijn gelegen. Je kan in de VVV ook terecht voor een wandelkaart van de omgeving. Vele van die wandelingen werden al uitgestippeld in 1920 door de ‘Touring Club de Belgique’ en werden vanaf 1924 gemarkeerd door de verenigde hoteluitbaters van La Roche.
> Pelgrims die GR14 volgen onderweg naar Santiago de Compostela kunnen een onderkomen vinden in Journal bij Jean en Micheline Schobbens. Het koppel dat de pelgrims ontvangt was in 2006 wereldnieuws in Wallonië. Jean Schobbens is zijn leven lang priester geweest, ondermeer in Journal. Na ontelbare koppeltjes te hebben getrouwd kondigde hij zelf aan in een misviering dat hij op 71-jarige leeftijd in september 2006 zou trouwen. Daarmee besloot hij aan de schijnheiligheid van een jarenlange verborgen relatie een einde te maken. Meteen was het ook zijn laatste mis. Zijn eerlijke biecht veroorzaakte een sterk afkeurende houding door de conservatieve bisschop Léonard van Namen. Schobbens verloor zijn priesterambt. Het incident was nieuws voor krant en TV en het verhaal is ook verfilmd. Hij doorbrak hierme een taboe dat rust op priesters die een vriendin hebben. Op zijn grafsteen heeft Schobbens al laten beitelen dat hij 'prêtre pour l'éternité' (piester voor eeuwig) is, steevast gelovend dat zijn evangelische levenspad het juiste traject volgde. Info om als pelgrim te slapen bij hen via de Waalse vereniging voor Compostela. Hun verblijf heet 'La Nouvelle Prévôté', verwijzend naar het oude 'prevoté', dat nu in Fourneau-Saint-Michel staat (zie etappe 24).
> GR14 volgt de hoofdweg door het dorpscentrum over een kleine kilometer. Onderweg vervoegen we weer tijdelijk het oude traject van GR14 uit 1989. Over de beek Ri de Bronse, die haar brongebied kort bij Barrière de Champlon heeft, en aan een OLV-kapel een wegje rechts nemen. De aanvankelijke wegbedekking van steenslag gaat na een laatste huis (uit 1908) al snel over in een bospad dat door de kleine beekvallei van de Bronse loopt.

> Rechtdoor (rechts houden) bij een kruising met andere paden. Het valleitje is bebost met een variatie aan loofbomen, maar het zijn vooral fijnspar, lork en den die de bonte samenstelling domineren. Het pad dat door GR14 wordt gevolgd verbreedt weer en bereikt al snel de asfaltweg naar Mierchamps. Hier rechts om via een brede brug nogmaals de Ri de Bronse over te steken. De asfaltweg stijgt in een paar bochten naar het plateau waarop het dorp Mierchamps ligt.

> Op een hoogte waar een houten calvariekruis op een stenen voet staat (zitbank) liep GR14 vroeger scherp links, via Vecmont en Renonchamps. Het traject na 2006 blijft de hoofdweg echter nog even volgen om door het dorp Mierchamps te lopen.

> Mierchamps is een oud boerendorp, er zijn nog een aantal grote boerderijen met langwerpige gevel of vierkantig met een binnenplein. Enkele hoogstamboomgaarden geven Mierchamps nog meer sfeer. In dit boerendorp links en een weg nogmaals links in die al snel een goede steenslagweg wordt. Na een redelijk vlak stukje gaat dit pad vrij vlug dalen om in een paar kronkels de vallei van de Grone te bereiken. Dit riviertje ontspringt niet ver van de plek waar we deze etappe startten, nabij Croix de Journal.

> Weer een asfaltweg, links hier en als de beek Grone in de Bronse stroomt de weg verder volgen, stroomafwaarts met de Bronze mee. Prachtig valleitje, alleen spijtig dat onze wandelweg geasfalteerd is. De heuvels van de vallei lijden wat onder de kaalslag door boskap. Van rechts komt het beekje Hévurzai de Bronze versterken.

> GR14 loopt hier in een meander hoog boven een weg die de campings rond La Roche ontsluit. Na een tijdje kom je op niveau met deze campings. Er is hier precies nogal concurrentie en daarbij zijn alle middelen goed, zoals op grote borden adverteren dat camping X nog nooit is overstroomd door de Ourthe.

>Aan de laatste camping komt GR14 weer vlakbij de Ourthe om even later nogmaals deze rivier over te steken. Links over een verharde weg die uitkomt bij een waterzuiveringstation. Hier rechts wat omhoog om even later een sterk stijgend onverhard pad links door bos te nemen.

> Vanaf nu zal GR14 zowat onophoudelijk klimmen tot een hoogte rond 530 meter wordt bereikt. Dat is dus een hoogteverschil van bijna 300 meters. In een bocht wordt weer de weg naar Cielle opgepikt. GR14 loopt stijgend verder langs een gespleten beuk met kruisbeeld om even later Cielle binnen te lopen.

> Voor de kerk van Cielle 2 X links en dadelijk rechts verder omhoog naar de kapel 'Delacolette', boven het gehucht Royin. Draai je af en toe even om, want de uitzichten over de meanderende Ourthe tussen de Ardennenbossen worden grandioos. Vanaf nu volgt GR14 verder onverharde paden en het pad naar Dochamps zal grotendeel door bos verlopen langs plaatsen die op een topografische kaart staan aangegeven als Benasse en Queu du Veau.

> Omhoog naar de bosrand en aan de eerste padsplitsingen rechts aanhouden. Even opletten bij de volgende padsplitsingen. GR14 houdt zowat de hele tijd dezelfde ONO-richting aan. Rechts, wat lager zie je een steengroeve. Je passeert op een hoogte rond 450 meter links een bron die opwelt uit de grond (5 meter van het pad). Boven 500 meter wandel je door een meer open landschap van hoge grassen. Ook hier weer mooie uitzichten met geen bewoning in zicht. Het pad is hier een stuk breder.

> Op een plaats die ‘La Qeue du Veau’ heet was de padrichting wat onduidelijk. Op het moment dat ik dit stuk van GR14 heb gewandeld waren er nog geen witrode markeringen aangebracht tussen Cielle en Dochamps. Vermoedelijk neemt GR14 aan het padenkruispunt van Queu du veau een pad rechts (oostelijke richting) om even verderop links te gaan en voorbij een voetbalveld te komen. GR14 passeert in de buurt van een klein wildpark en daalt dan snel af naar het mooi gelegen centrum van Dochamps.

> Hoewel je over asfalt loopt nu is de intocht naar Dochamps prachtig. De natuurstenen kerk contrasteert tegen de donkerte van de dennenbossen in de verte.

> GR14 draait in tegenwijzerzin rond de dorpskern om verder af te dalen en nogmaals in tegenwijzerzin rond de grote viersterrencamping van Dochamps te draaien. Verder in ZO richting naar een plek die Burnoufayi heet.

> Terugkijkend naar Dochamps is het uitzicht heel wat minder fraai. Caravans en vakantiechalets van de Nederlandse mastodontcamping 'Petite Suisse' staan verspreid op de heuvels.

> Op dit plein komen de 3 populairste lange wandelroutes van de Ardennen te samen:
Uiteraard GR14. Tot 2007 was dit het eindpunt of startpunt van GR 14. Sinds 2007 loopt dit pad dus nog 75 km verder, tot Malmedy.
De Aisne
GR14 komt uit de hoogte afgedaald naar de Ourthe en La Roche-en-Ardenne
Jachttoren nabij Queu du Veau
Dochamps
> Over de vroege geschiedenis van het kasteel van La Roche is weinig informatie bekend. Wel zijn op de plaats voorwerpen gevonden uit het Neolithicum. Sporen van Romeinse bewoning zijn er niet gevonden. Het kasteel bestond al in de 11de eeuw. Het werd bewoond door de graaf van La Roche. Het domein was nauw verbonden met het adellijke huis van Luxemburg en in de 12de eeuw al is La Roche helemaal in Luxemburgse handen. Tijdens de Franse bezetting in de 17de eeuw laat Lodewijk XIV de burcht versterken tot een vesting. De Oostenrijkers dan weer laten onder Jozef II de vesting ontmantelen. De kasteelresten vervallen verder tot ruïne. De Belgische staat verkoopt uiteindelijk de resten om ze in 1852 alweer terug te kopen voor 1000 frank. In feite gaat het verval gewoon verder.Doordat toezicht
zowat onbestaande is dienen de vestingmuren als steengroeve voor de huizen in La Roche en worden in de ruïnes tuintjes aangelegd om groenten te kweken. Het is de pers die de kat de bel aanbindt en het verdere verval aan de schandpaal stelt. Na 1900 wordt een meer aktief beleid gevoerd om de toestand van de nog rechtstaande overblijfselen te stabiliseren en krijgen de ruïnes stilaan erkenning als toeristische bezienswaardigheid.

> De tragische legende van Berthe van La Roche.
Er was eens een kasteelheer die er aan dacht om een steekspel te paard te organiseren om dan aan de winnaar zijn dochter uit te huwelijken. Berthe, de uitzonderlijk mooie dochter van Waleram, de kasteelheer van La Roche, was een uitverkoren bruid voor vele jonge mannen. Enkele dagen voor het tornooi zou plaatsvinden kwam Berthe van haar paard ten val. De jongeman die haar redde was niemand minder dan de graaf van Montaigu (die kasteelruïne ligt langs het traject van GR57, nabij Marcourt). Hoewel de jonge graaf van Montaigu op dat moment al verloofd was met de gravin Alix van Salm (Vielsalm) ontstond er tussen de twee een ontluikende verliefdheid. De graaf van Montaigu besloot om toch mee te doen aan het tornooi voor de hand van Berthe. Zijn sterke gevoelens van liefde voor Berthe maakten hem onoverwinnelijk en hij versloeg al zijn tegenstanders in het steekspel. Op het allerlaatste moment kwam er een kleine ruiter aangereden, helemaal gehuld in het zwart. Ondanks de frêle gestalte wist de zwarte ruiter de graaf van Montaigu in een uitputtend gevecht te verslaan en te doden.
Berthe zou worden verloofd met de zwarte ruiter. Die weigerde aanvankelijk om zijn masker af te nemen tot de huwelijksnacht. Tijdens die bewuste nacht klonk over La Roche plots een vreselijke doodskreet. Aan de voet van de kasteelvestingen vond men het neergestorte levenloze lichaam van Berthe, doorboord met een dolk waarop het blazoen prijkte van het graafschap Salm (2 zalmen). Niet ver daar vandaan lag een ander lichaam dat naar beneden was gestort, het was dat van de in zwarte ridder gehulde Alix van Salm die zelfmoord had gepleegd…De ongelukkige Waleram vertrok op kruistocht naar het Heilige Land en werd nooit meer terug gezien. Iedere zomeravond dwaalt het spook van Berthe nog rond over de kasteelwallen. Je kan haar zien zo rond valavond. Als het regent komt Berthe wel niet buiten…
Mocht u zich afvragen hoe al die Hollanders in La Roche en de Ardennen verzeild geraakten, wel dit is de man die het allemaal in gang zette, Marie Adrien Perk, hier poserend voor zijn eigen monument rond 1912.
> Het door imposante burchtruïnes gedomineerde La Roche is altijd al een erg toeristisch stadje geweest. Soms is het er op de (Hollandse) koppen lopen. De aanwezigheid van zoveel Hollanders is niet toevallig. In 1882 al bracht de Nederlandse dominee en schrijver Marie Adrien Perk een toeristische gids uit, ‘Belgische Ardennen’ getiteld, met veel aandacht voor La Roche, het stadje waar hij steeds terug kwam. Hij droeg deze eerste Nederlandstalige gids voor de Ardennen op aan zijn zoon en dichter Jacques Perk die het jaar daarvoor op 22 jarige leeftijd stierf aan tuberculose. De bekendste gedichten van Jacques Perk zijn gewijd aan zijn onbeantwoorde liefde, Mathilde, die hij in La Roche ontmoette. De gedichtenbundel werd postmortem uitgebracht. Hoewel Jacques en zijn literair werk veel bekender zijn bij de Nederlanders dan vader Marie Adrien is het deze laatste die al tijdens zijn leven gehuldigd werd door de inwoners van La Roche voor de toeristische bekendheid die hij het stadje gaf. Zijn monument in de vorm van een brok natuursteen vind je langs de Avenue du Hadja.
> Tussen Dochamps en Odeigne zal GR14 langs plaatsen lopen die op een stafkaart staan aangeduid als Burnoufayi, Devant le Bois, Chaienai en Haie de l'Ûni.

> Het pad stijgt na Burnoufayi een tijd door over pistes die bij sneeuw zijn opengesteld als loipen. Die langlaufpistes behoren tot het loipennet van het plaatsje Samrée. Dit dorp is gekend voor langlaufsport, het beschikt over de oudste loipen van de Ardennen. Zo bereiken we het hoogste punt op de hele GR14: Het pad flirt hier een tijdje met de 600 metergrens, vooral in de buurt waar GR14 een asfaltweg kruist. GR14 gaat hier in feite in een grote bocht rond de op één na hoogste streek van de Ardennen: Baraque de Fraiture.

> Over een oude steenweg loopt het pad verder over een deels veenachtig gebied om verderop te dalen naar een beekvallei. Net voor de steenslagweg een brug gaat oversteken neem je een kwartdraai links door een jonge aanplanting van dennen.
> Het riviertje dat we hier stroomafwaarts volgen is de hier nog zeer jonge Aisne, één van de belangrijkste zijrivieren van de Ourthe. De bron van de Aisne bevindt zich ongeveer 2 km hogerop, ze loopt uit het hoogveen van Fagne de Pouhon (GRAE).
> Wat later rechts scherper afdalen in de kleine Aisnevallei. De Aisnebeek oversteken en een bospad volgen dat even later overgaat in open landschap met weides. Voor jou ligt Odeigne. Aan de asfaltweg rechts het dorp inlopen. 2 X een asfaltweg kruisen en zo kom je aan de kruising met GR AE (GR 15). GR14 loopt hier nog even rechtdoor verder Odeigne uit.
Odeigne
GR 14 Parijs - Malmedy (800 km)